Visitatiecommissie prijst sterke band rijkscultuurfondsen met eigen sector

De visitatiecommissie over alle rijkscultuurfondsen

De visitatiecommissie stelt vast dat de rijkscultuurfondsen elk een sterke band hebben met aanvragers, het eigen veld en de culturele sector. De commissie benadrukt het belang van een scherpe strategische positionering van de fondsen, gebaseerd op heldere beleidskaders van het ministerie. Hierdoor kunnen de specialistische kennis en signaleringsfunctie van de fondsen nog beter worden benut en krijgen zij meer ruimte om in het belang van de ontwikkeling van hun sector in te spelen op opkomende vraagstukken en veranderende omstandigheden. Ook kunnen zij impactsturing beter inzetten.

Voorzitter Inge Brakman: ‘De kracht van de fondsen ligt […] niet alleen in het zorgvuldig uitvoeren van regelingen, maar ook in hun verbinding met makers en de samenleving. De cultuursector is als geen ander in staat om te verbeelden, te bevragen en te verbinden.’

Heldere verwachtingen

De commissie ziet kansen voor meer afstemming in vraagstukken die de grenzen van afzonderlijke sectoren (deels) overstijgen, zoals kunstmatige intelligentie en duurzaamheid. Ze is positief over de gemeenschappelijke aanpak in het Caribisch deel van het Koninkrijk, waar de fondsen onder meer via een meertalige website en specifieke regelingen, gemeenschappelijk hebben geïnvesteerd in zichtbaarheid, bereikbaarheid en ondersteuning. Ook ziet ze dat de werkvelden zijn verbreed en zowel de geografische spreiding als de diversiteit van de aanvragers bij alle fondsen is vergroot.

De commissie concludeert verder dat de communicatie van de fondsen is verbeterd, door heldere verwachtingen te creëren bij aanvragers, zowel voorafgaand aan de aanvraag als bij het uiteindelijke besluit. Tegelijkertijd ziet ze dat de druk op de beschikbare middelen in combinatie met toegenomen verwachtingen richting de fondsen, binnen veel sectoren tot teleurstelling heeft geleid. Dit vraagt om keuzes over de prioritering van middelen en doelstellingen.

Het Nederlands Letterenfonds

Het oordeel van de visitatiecommissie over het Letterenfonds is positief. Het Letterenfonds heeft zijn bereik de afgelopen jaren met succes vergroot door nieuwe rijkstalen aan het werkterrein toe te voegen en door nieuwe doelgroepen te bereiken, zoals debutanten, aanvragers uit het Caribisch deel van het Koninkrijk en makers van graphic novels.

De commissie is te spreken over de verbreding en focus die het Letterenfonds de afgelopen jaren heeft aangebracht in de belangrijkste subsidieregelingen en de scherpe keuzes die het fonds hierin heeft gemaakt. Wel adviseert zij het fonds om blijvend te letten op de balans tussen het versterken van toegankelijkheid en het ondersteunen van makers gedurende hun hele loopbaan.

Daarnaast raadt de commissie aan om tijdig te anticiperen op een mogelijke toename van het aantal aanvragen als gevolg van de ingezette verbreding. Ook moedigt zij de inspanningen aan die het fonds verricht op het gebied van impactmeting; de inzichten die dit oplevert kunnen richtinggevend zijn voor de verdere verbetering van de regelingen.

De commissie heeft lof voor de aandacht die het Letterenfonds heeft voor de veiligheid van schrijvers. Wel  adviseert zij het fonds om zich nog nadrukkelijker uit te spreken over de onmisbare rol die literatuur speelt in de democratie.

Tot slot waardeert de commissie hoe het fonds opereert in moeilijke omstandigheden, waaronder de krimpende markt, ontlezing en de verminderde aanwas van vertalers door het teruglopende aantal opleidingsmogelijkheden. Ook wijst zij op de mogelijk ontwrichtende gevolgen van AI voor de literaire markt en moedigt zij het fonds aan zich hierover strategischer te positioneren.

Het Letterenfonds neemt de bevindingen en adviezen uit het visitatierapport ter harte. In de komende periode gaat het fonds hiermee aan de slag en betrekt het de aanbevelingen bij de verdere ontwikkeling van beleid, regelingen en werkwijze.

Downloads

Ter voorbereiding op de visitatie heeft het Letterenfonds enkele onderzoeken laten doen naar het algemene beeld en de dienstverlening van het fonds. In het kwalitatieve Stakeholdersonderzoek sprak journalist Maarten Dessing belangrijke samenwerkingspartners van het Letterenfonds. Daarnaast onderzocht Blauw Research in het Gebruikersonderzoek hoe aanvragers de dienstverlening van het Letterenfonds waarderen.