Projektsubsydzjes foar literêr oersetters

As begjinnende oersetter kinst pas in oanfraach dwaan ast in Modelkontrakt (of útjefteplan) hast. Betûfte oersetters kinne ek mei in yntinsjeferklearring in oanfraach yntsjinje. Dat is in brief of e-mail fan de útjouwer dêr’t yn stiet dat foar dizze oersetting in Modelkontrakt opsteld wurdt. Foar de measte útjouwerijen is dit in bekend begryp en in bekende rûte. Yn dy yntinsjeferklearring moatte ek de omfang en de ynleverdatum fan de oersetting stean. It tekene Modelkontrakt stjoerst dan letter fia e-mail (as pdf of kopy) nei it fûns. Let op: it fûns ferwachtet it kontrakt foardat in beslút nommen wurdt oer dyn oanfraach. Faak betsjut dit datst it  kontrakt uterlik tsien wiken nei dyn oanfraach opstjoere moatst.

Foar poëzy jildt in oar honorarium (basearre op it oantal oer te setten regels en/of gedichten) as foar proaza. De Auteursbond en de Literaire Uitgeversgroep (part fan de Mediafederatie) meitsje jierliks ôfspraken oer de gongbare honoraria en kinne dy hjir mear oer fertelle.

Yn bysûndere gefallen kin foar in grutte poëzy-oersetting in ôfwikend kontrakt sletten wurde. It moat dan gean om poëzy-oersettingen dêr’t de eksploitaasje fan de útjefte ûnmooglik is as men it minimumtaryf folgje soe en de útjouwer gjin oare subsydzjemooglikheden (lyk as produksjesubsydzjes fan bûtenlânske fûnsen of organisaasjes) foar de útjefte hat. By dit soarte fan bysûndere omstannichheden kinst it bêste altyd yn it foar kontakt opnimme mei ien fan de subsydzjespesjalisten fan it fûns; ek om te hearren wat de minimale honorearringsbetingsten binnen dêr’t in kontrakt oan foldwaan moat. Hâld der rekken mei dat as it honorarium fan de útjouwer oars is, de subsydzje fan it Letterefûns ek in oar taryf hantearret.

Ja, oersettingen fan non-fiksje mei in literêr karakter en/óf fan kultuerhistoarysk, filosofysk, kultureel-polityk of maatskiplik belang komme yn oanmerking foar subsydzje. Dêrby wurdt ek sjoen nei wat de tekst tafoeget oan it besteande Nederlânske oanbod. Teksten mei in al te spesjalistysk, edukatyf of ynformatyf karakter lyk as stúdzjes, neislach- c.q. oersjochwurken falle bûten dizze regeling (en it domein fan it Letterefûns).

Ja, dat kin. It is dan wichtich datst yn dyn oanfraach oanjoust hokker edysje fan de boarnetekst ast brûkst. Wy freegje dy ek om de mearwearde fan de nije oersetting ta te ljochtsjen. Wy binne benammen nijsgjirrich nei dyn fyzje op it oer te setten boek en dyn wurkwize: hoe silst de oersetting oanpakke, wat binne neffens dy wichtige skaaimerken fan de boarnetekst dy’t yn de oersetting werom komme moatte? De eardere oersetting(en) hoechst hjir net perfoarst by te belûken. De advyskommisje beoardielet de winsklikens fan in nije oersetting. De kommisje hâldt rekken mei de beskikberens en de leeftiid fan de eardere oersetting(en) en de kwaliteit dêrfan. Oer elk útstel foar in weroersetting wurdt op grûn fan de neamde kritearia apart in advys en beslút jûn, ek as de oersetting diel útmakket fan in searje.

Ast as begjinnende oersetter in oanfraach dochst, sil de behanneltiid fan de oanfraach koarter wêze, en krijst gauwer it subsydzjebedrach útkeard. Hâld der wol rekken mei datst in leger taryf krijst as betûfte oersetters en datst allinnich foar de junior-seniortaslach yn oanmerking komst.

Kiesto derfoar om in oanfraach yn te tsjinen as betûfte oersetter, hâld der dan rekken mei dat it fûns ek de literêre kwaliteit of it (literêre) belang fan it oer te setten boek beoardielje litte sil, tegearre mei de kwaliteit fan in resinte oersetting. Dit soarget foar in langere behanneltiid, sadatst langer op in beslút wachtsje moatte silst (mear ynformaasje hjiroer fynst ûnder ‘Falbiledatums’). As betûfte oersetter krijst wol in heger taryf en kinst ek (yn oanfolling op de junior-seniortaslach) taslaggen oanfreegje foar de hege graad fan dregens, it skriuwen fan in foar- of neiwurd of seleksje/edysjewurk.

Makkest de nije oersetting tegearre mei ien kollega? Dan tsjinje jimme beide in oanfraach yn. Fansels moatte jimme alle twa oan de betingsten foldwaan. Op it formulier ljochtest de wize fan gearwurking ta. Wichtich is datst genôch tiid ynplanst, om romte te hawwen foar oerlis oer oersetbeslissings en in mienskiplike redaksje fan de oersetting. Wurkest mei meardere kollega’s oan in oersetting(dus binne der yn totaal trije of mear oersetters?), dan kinst gjin oanfraach yntsjinje.

Oanfreagers dy’t yn België wenje, tsjinje harren oanfraach yn by Literatuur Vlaanderen. Ast yn in oar lân wennest, mar dyn oersetting wurdt yn it Nederlânsk troch in Nederlânske útjouwer publisearre, dan kinst by it Letterefûns in oanfraach yntsjinje. Oanfregers út it Karibysk diel fan it Keninkryk kinne ek by it Letterefûns terjochte (foar oanfragen foar oersettingen yn it Papiamento, Papiamentu of it Ingelsk, sa as dat brûkt wurdt troch memmetaalsprekkers op de eilannen).

De omfang fan dyn oersetting stiet yn it kontrakt: bij proaza it oantal wurden, by poëzy it oantal regels en/of gedichten. Ast tegearre oan in oersetting wurkest, wurdt ek de ferdieling fan it oantal wurden yn it kontrakt fêstlein. Stiet der gjin eksplisite ferdieling yn it kontrakt, dan geane wy út fan in ferdieling fan 50-50. Kinst allinnich in oanfraach dwaan foar dyn diel fan de oersetting.

By it opstellen fan in Modelkontrakt foar literêre oersettingen wurdt gewoanlik sjoen nei it oantal wurden yn de oarspronklike taal om it oersethonorarium te bepalen. Mar foar talen dy’t hiel oars binne as it Nederlânsk is dit net altyd earlik; bygelyks by talen dy’t skreaun wurde yn karakters (Sineesk, Japansk) of agglutinearjende talen (Hongaarsk, Turksk). It is dan wenstich dat it oantal wurden yn it kontrakt fêststeld wurdt op grûn fan de (te ferwachtsjen) omfang fan de yn it Nederlânsk oersette tekst en net neffens it tal wurden fan de boarnetekst. Hâld dêr by it opstellen fan dyn kontrakt rekken mei. De Auteursbond kin algemiene rjochtlinen jaan foar ferskate talen.

Foar dyn oanfraach is it fierder noch wichtich om te witten dat positive besluten basearre wurde op it oantal wurden (of: regels/gedichten) yn it oersetkontrakt. Dit kin letter net mear oanpast of bysteld wurde - jou dêrom it definitive oantal wurden troch sa gau ast dit witst.

Yn dyn motivearring joust in koarte yntroduksje fan de skriuwer en giest benammen yn op de literêre kwaliteiten fan it boek. De plot of ynhâld hoechst net te werheljen. It is wichtich datst ynsjoch joust yn de ferteltechnyske en stilistyske skaaimerken fan de tekst yn gearhing mei de tema’s fan it boek. Foar de advyskommisje is it wichtich dat de motivearring in goed byld jout fan de boarnetekst en fan it byld datsto as oersetter krigen hast fan dit wurk. By minder bekende skriuwers is wat mear taljochting nedich dan by klassike titels, maar gean der net fan út dat elkenien it wurk kent. Dyn motivearring telt maksimaal tûzen wurden.

Ast in oanfraach yntsjinnest foar in non-fiksjewurk, kinst yn dyn motivearring yngean op it literêre karakter of it kulturele belang fan it wurk (as dat relevant is: foar de lêzer). Literêre skaaimerken binne bygelyks it brûken fan literêre middels (tink oan stylfiguren, de kar foar in perspektyf), it brûken fan retoaryske prosedees, de persoanlijke belutsenens of fyzje fan de skriuwer, de kar foar in oarspronklike ynfalshoeke en tematyk, in fernimstige oanpak of opbou.

As de oersetting dêr’tst oan wurkest in heger dan gemiddelde graad fan dregens hat, kinst as betûfte oersetter njonken de basissubsydzje ek in taslach oanfreegje. Wy freegje dy dan om in oanfoljende motivearring/ekstra taljochting. Omdat it dreech wêze kin om yn te skatten hoe dreech in oersetting is ast krekt begjinst, hast oan seis wiken nei de falbiledatum fan de oanfraachperioade de tiid om de ekstra fergoeding oan te freegje en te motivearjen. In taslach ferheget it standertbeursbedrach mei 15 of 30 persint. Wichtich: do krijst allinnich in taslach ast dy sels oanfrege hast.

In motivearring foar in dregenstaslach bestiet yn it ideale gefal út twa parten: in oerset fragmint en it derby hearjende fragmint út de boarnetekst (tegearre 1-2 siden), en dêrnjonken in taljochting op de beslissings dy’tst makke hast en tûkelteammen dy’tst tsjinkommen bist by it oersetten. Kinst dan foarbylden fan tûkelteammen yn it oersette fragmint markearje en dêr opmerkingen by sette. Kinst der ek foar kieze om net ien oerset fragmint te selektearjen, mar punt foar punt de oersetproblemen te beneamen en by elk punt in foarbyldsin/koart foarbyldfragmint te sitearjen (boarnetekst + (foarlopige) oersetting).

Foar it bepalen fan de oersetproblemen kinst as dat nedich is deze checklist brûke:

• Freget de sinsbou in soad fernimstigens fan de oersetter?

• Sitte der in soad dreech oer te setten kearnbegripen yn de tekst?

• Bestiet de tekst út in soad ferskillende sjenres?

• Wurde der yn de tekst grutte of subtile registerferskillen, dialekt of selsbetochte taal brûkt?

• Wurdt der in soad boarte mei lûdeffekten?

• Sitte der yn de tekst realia of ferwizings dy’t ekstra ûndersyk of in fernimstige omsetting freegje?

Dizze tekstskaaimerken meitsje in oersetting net by definysje boppegemiddeld dreech. By it bepalen fan de graad fan dregens sjocht de advyskommisje ek nei de frekwinsje, kompleksiteit en ferskaat fan de tûkelteammen by it oersetten en hâldt sy rekken mei taalkundige ferskillen en de ôfstân tusken boarne- en doelkultuur.

Foar it skriuwen fan in foar- of neiwurd kinst as  betûfte oersetter in taslach krije as de útjouwer dêr ek in ekstra honorarium foar betellet. Dat honorarium foar it foar- of neiwurd moat neamd wurde yn it oersetkontrakt. In mooglike taslach bedraacht 150% fan it útjouwershonorarium. It Letterefûns sjocht in foar- of neiwurd as mearwearde: it jout literêr oersetters de mooglikheid om harren wurk, besluten en ekspertize sichtber te meitsjen.

Ast in blomlêzing gearstalst, in (âldere) tekst oersetst dy’t om in taljochting (of ferklearjende noaten) freget, of in seleksje meitsje moatst út ferskate teksten, dan kinst as betûfte oersetter ek in  seleksje-/edysjetaslach oanfreegje.

Dizze taslach is bedoeld as fergoeding foar de ekstra tiidsynvestearring dy’t de seleksje-/edysjewurksumheden fan dy freegje en ferheget it standertbeursbedrach mei 30%. Giet it om edysjewurk, dan freegje wy dy om oan te jaan hokker foarm dat wurk hat en hoefolle ekstra tiid ast derfoar nedich hast (boppe op het it gebrûklike oersetwurk). Annotaasjes falle ek ûnder edysjewurksumheden: ast dy makkest, jou dan oan oftst besteande noaten oernimst, diels oanpast of sels tafoegest.

Makkest in seleksje, ljochtsje dan dyn beslissings ta en beskriuw dyn wurkwize, en jou ek in yndikaasje fan de ekstra tiid dy’tst hjirfoar nedich hast.

It Letterefûns is in selsstannich bestjoersorgaan en falt ûnder de Algemiene wet bestjoersrjocht. Dit betsjut dat oanfregers beswier meitsje kinne as sy it net iens binne mei in beslút. De termyn om as oanfreger beswier te meitsjen, is seis wiken nei de datum fan it bekend meitsjen fan de beslissing. Nei it ferstriken fan dy termyn is der gjin mooglikheid mear om in beswierskrift yn te tsjinjen. Lês mear oer beswieren.

Subsydzjes wurde yn begjinsel daliks útbetelle, en yn alle gefallen binnen acht wiken. Kinst op it oanfraachformulier oanjaan oftst it subsydzjebedrach in terminen (twa dielen) útbetelle hawwe wolst. Dit lêste kin allinnich ast yn it twadde jier ek noch oan de oersetting wurkest.

De takende subsydzjes wurde publisearre ûnder Takenningen op it Nederlânsktalige diel fan dizze webside, yn de digitale nijsbrief, en yn it jierferslach fan it Letterefûns, sjoch Publikaasjes op dizze webside.

Kinst by it Letterefûns ek in ûntwikkelbeurs oanfreegje. Untwikkelbeurzen binne bedoeld foar begjinnende én betûfte oersetters. Mear ynformaasje hjiroer fynst op de subsydzjeside. In oersjoch fan alle oanfraachmooglikheden yn Nederlân en Flaanderen fynst by it Expertisecentrum Literair Vertalen.

It Letterefûns giet derfan út dat in oersetter maksimaal 200.000 wurden yn it jier oersette kin. Sa as hjirboppe neamd wurdt, wurdt dyn oanfraach net yn behanneling nommen ast 40.000 wurden of mear yn de moanne oersetst.