Boek

Abdelkader Benali

De stem van mijn moeder

De sprong in het duister van migranten

Met De stem van mijn moeder keert Abdelkader Benali terug naar zijn oorsprong, naar de uitvinding die hij als twintigjarige deed om zijn leven vorm te geven: de literatuur. Net als Bruiloft aan zee, zijn vrolijke, grillige debuut dat hij in 1995 aan het papier toevertrouwde en Benali succes bracht in heel Europa, is zijn nieuwe roman een verhaal dat je voortstuwt naar een daverende climax en dat is geschreven in een exuberante mix van stijlen en invloeden.

De succesvolle jonge fotograaf die de hoofdrol speelt in De stem van mijn moeder zegt ergens: ‘Ik was een dodo die naar het paradijs probeerde te vliegen om daar een ei te leggen’ – en levert zo een prachtig portret van de schrijver die hem bedacht. Abdelkader Benali, kosmopolitisch schrijver met analfabete ouders die uit Marokko naar Nederland emigreerden, is die dodo.

De fotograaf wordt teruggeroepen naar zijn ouderlijk huis in Rotterdam omdat zijn moeder ernstig ziek is. Zij sprak al jaren niet meer. At, dronk en bad in stilte. Als haar zoon niet alleen zijn radeloze vader, maar ook zijn moeder zelf aan de telefoon krijgt en zij een paar woorden tegen hem spreekt, weet hij dat hij naar huis moet gaan: ‘Ze zegt iets. Noemt me bij mijn naam. Ze praat tegen me met die zachte, beheerste stem die in mijn herinnering was weggezakt. Haar stem die me altijd kon laten doen wat ze wilde.’

Eenmaal thuis wordt langzaam duidelijk waarom de moeder zo lang zweeg: haar zoon was er één van een tweeling (‘net twee vlindervleugels’). De andere jongen is toen hij nog jong was, omgekomen bij een tragisch ongeluk in hun geboortestreek in Marokko. Hoe dat ongeluk precies heeft kunnen plaatsvinden, daar kom je stukje bij beetje achter uit het verslag dat het jongetje voor zijn Nederlandse meester schreef van de reis in de gele Mercedes 200 D met zijn ouders, zijn broertje en een pot pindakaas van tien kilo aan boord:

‘Het is drieduizend kilometer naar Marokko, hebt u gezegd, maar dat wist ik ook wel. Rotterdam-Antwerpen-Parijs-Bilbao-Madrid-Málaga-Melilla – en dan ben je er. Nu u me dit gevraagd hebt, wil ik best wel schrijven over onze reis naar oma, opa, en het paard-met-de-lange-piemel-wanneer-hij-zin-krijgt-om-te-plassen.’

Deze reis wordt hem noodlottig, maakt de vader ongelukkig, slaat de moeder met stomheid en laat zijn tweelingbroer, de latere fotograaf, het huis vol schuld en wrok ontvluchten. Zonder dat de gebeurtenissen voorspelbaar of louter iconografisch worden, is dit hele tragische verhaal een metafoor voor de sprong in het duister die migranten maken om in een nieuwe wereld te slagen. Of om vanuit de nieuwe wereld terug te keren naar de oude.

Sommige ‘slagen’ ogenschijnlijk, zoals de jonge fotograaf, die schitterend werk maakt en veel opdrachten heeft, maar die zich onmogelijk kan binden aan zijn geliefde en zijn zonen, wéér een tweeling. Anderen, die identieke kwaliteiten hebben, slaan hopeloos te pletter. Met De stem van mijn moeder heeft Abdelkader Benali in een onontkoombaar, krachtig verhaal de innerlijke verscheurdheid en het tragische lot van migrantenkinderen en hun ouders hevig voelbaar gemaakt: ‘Migratie heeft ons over dit continent uitgestrooid alsof we het maanzaad zijn op het oudbakken brood dat Europa heet. We komen bij elkaar om op de denkbeeldige trommel te spelen, liedjes van weleer te zingen en herinneringen op te halen. Vergetelheid doodt de migrant in zijn hart. Wordt hij door zijn kinderen vergeten, dan eet het monster van de migratie hem met huid en haar op.’

Abdelkader Benali

Abdelkader Benali (b. 1975) debuteerde op 21-jarige leeftijd met de roman Bruiloft aan zee (1996), over een Nederlandse Marokkaan die in zijn geboorteland de gedeserteerde bruidegom van zijn zusje moet opsporen. Een overrompelende roman waarvoor de Haagse slagerszoon de Geertjan Lubberhuizenprijs…

lees meer

Details

De stem van mijn moeder (2009). Fictie, 224 pagina's.

Uitgeverij

De Arbeiderspers

Spui 10
NL - 1012 WZ Amsterdam
The Netherlands
Tel: +31 20 760 72 10

E-mail:
j.spooren@singeluitgeverijen.…
Website:
http://www.arbeiderspers.nl

lees meer