weblog

Een reisverslag van Festivaletteratura Mantova

Letteratura con Sprezzatura

Jan Steinz – 14 september 2023

Jaarlijks vindt in het Noord-Italiaanse Mantua (of Mantova) het prestigieuze Festivaletteratura plaats. Vier dagen lang is het pittoreske stadje van nog geen 50.000 inwoners een bruisend centrum waar heel literatuurminnend Italië op afkomt. Tijdens deze 27ste editie vinden op 31 locaties in het centro storico evenementen plaats: in paleizen, kerken, musea, theaters en tuinen, en op de vele prachtige pleinen die Mantua rijk is. Een verslag van Letterenfonds-medewerkers Jan Steinz en Agnes Vogt.

Lorenzo Ribaldi, uitgever van La Nuova Frontiera, legt uit dat dit festival de “rentrée littéraire” van Italië is, een belangrijke ontmoetingsplek voor uitgevers, schrijvers, vertalers en publiek. De bevolking van de stad verdubbelt gedurende de festivaldagen, met meer dan 30.000 verkochte kaartjes voor lezingen en presentaties.

De hele week is de organisatie van het Festivaletteratura indrukwekkend. Onze eerste contactpersoon is Marella Paramatti, verantwoordelijke voor alle internationale gasten (en dat zijn er nogal wat). Vanuit haar situation room in Palazzo Castiglioni aan het Piazza Sordello zet Marella de lijnen uit en zorgt zij met haar team ervoor dat schrijvers als Jonathan Coe en Olga Tokarczuk, maar ook de Nederlandse auteurs het aan niets ontbreekt. Zelfs problemen veroorzaakt door de voor begin september gebruikelijke trein- en vliegveldstakingen, worden opgelost met de typisch Mantuaanse sprezzatura — de schijn van moeiteloosheid. En ook de 550 vrijwilligers, vaak studenten en overal in de stad aanwezig en herkenbaar aan de blauwe T-shirts, maken dat elk evenement tot in de puntjes verzorgd is.

De blauwe T-shirts van de vrijwilligers in Mantova.

Dit jaar is er tijdens het festival een focus op Nederlandse kinderboeken, in het kader van het project FuturoPresente, waarbij het gehele jaar 2023 kinderboekenschrijvers- en illustratoren, maar ook jeugdfilm, jeugdtheater en dans op vele festivals in Italië centraal staan. Onder de slogan Quattro Passi nei Paesi Bassi staan Enne Koens, Annet Schaap en Edward van de Vendel met hun nieuwste Italiaanse vertalingen op het programma.

In de grote tuin van het Casa del Mantegna treden Koens en Van de Vendel op op woensdag, donderdag en vrijdag. De eerste dag bijt Koens het spits af. Samen met de fantastische tolk Giuliana Ardito en boekhandelaar Vera Salton verzorgt zij een interactieve voorstelling waarbij de kinderen een brief schrijven aan de hand van Koens’ boek Sono Vincent e non ho paura (Ik ben Vincent en ik ben niet bang).

V.l.n.r.: Vera Salton, Giuliana Ardito en Enne Koens.

In Come si costruisce una storia? geeft Edward van de Vendel tips hoe kinderen hun eigen verhaal kunnen schrijven, inclusief karakterontwikkeling, probleemstelling en spanningsboog. Hij doet dat aan de hand van zijn nieuwste vertaling La ragazza bambù.Even daarvoor heeft hij de zaal vol Italiaanse kinderen al warm gemaakt met een quiz over Nederland. Ongeveer de helft denkt dat Máxima uit Italië komt en dat Nederland 43 keer in Italië past.

Vrijdagmiddag treedt Van de Vendel samen op met de bevriende Italiaanse sterauteur Davide Morisonotto, die opvallend bescheiden is en vooral de Nederlandse schrijver interviewt en aan het woord laat: “Edward, je mag me wel een vraag stellen als je nou eindelijk eerst mijn vraag beantwoordt”. Hun gesprek gaat over zaken als schrijfplezier, inspiratie opdoen en writer’s blocks. Behoorlijk serieuze thema’s, maar het jonge publiek hangt aan hun lippen en stelt goede vragen aan de twee auteurs. Na afloop staat er bij Van de Vendel een lange rij voor de signeertafel.

Edward van de Vendel aan de signeertafel.

Annet Schaap vult op zaterdagochtend met gemak de 400 stoelen in het Palazzo della Ragione. Het zijn voornamelijk leesgroepen en scholen uit de regio Emilia-Romagna die met volle aandacht luisteren naar het gesprek met de schrijfster van Lucilla (Lampje) en Le ragazze (De meisjes). Journaliste Simonetta Bitasi, vertrouwt ons vooraf toe dat ze zenuwachtig is voor het interview omdat ze Annet zo bewondert “Sono nervosa, Annet è bravissima, grandissima!” Bitasi introduceert haar bij het publiek met de woorden: “Als je een boek van Annet Schaap leest, is het alsof je een bibliotheek leest”.

Overkoepelend thema van de drie Nederlandse schrijvers is het gegeven dat verhalen niet altijd alleen maar vrolijk en onschuldig hoeven te zijn; moeilijke thema’s hoeven niet geschuwd te worden. Enne Koens vertelt over pesten op de basisschool en hoe ze dat in haar boek heeft verwerkt, Edward van de Vendel zegt dat de dood in een kinderboek geen taboe mag zijn en Annet Schaap ageert tegen de disneyficering van kinderboeken en sprookjes als die van Grimm en Andersen: “Als je alles lief en zoet maakt, mis je iets in het leven. Kinderen kunnen wel wat hebben. Juist de donkere kant is intrigerend en blijft bij.” En tegelijk wil Schaap “de realiteit licht maken, laten zien dat alles altijd alles kan zijn, alles verandert”.

Na vier dagen is duidelijk dat Festivaletteratura niet alleen een prestigieus en goed georganiseerd festival is, maar ook dat het heel gezellig en leuk is. En nog mooier is dat Nederlandse kinder- en jeugdboekenauteurs hier in Mantua — en trouwens in heel Italië — zo enorm gewaardeerd worden. De hartelijkheid waarmee onze Nederlandse delegatie is ontvangen, zullen we niet snel vergeten.

Kinderen kunnen wel wat hebben. Juist de donkere kant is intrigerend en blijft bij.

Jan Steinz

Programmamedewerker

internationaal presenteren en promoten

Jan Steinz is als programmamedewerker verantwoordelijk voor internationale campagnes en de regeling Reiskosten buitenland.

[email protected]

lees meer