weblog

Het belang van solidariteit gevierd in Gdańsk

Eva Prakken – 29 juli 2022

In het Amsterdam Vluchtstad-appartement biedt het Letterenfonds al sinds 1997 tijdelijk onderdak aan schrijvers die in hun eigen land vanwege hun werk gevaar lopen of onder druk worden gezet. De urgentie en het belang daarvan wordt, helaas, alleen maar groter. Zo berichtte de NOS onlangs nog dat de persvrijheid en vrijheid van expressie ook in Europa steeds meer onder druk staat. Dat maakt samenwerking over grenzen heen des te belangrijker.

Foto’s: Kaveh Ayreek; Grzegorz Mehring/gdansk.pl

Na twee coronajaren konden de meer dan 75 vluchtsteden ter wereld eindelijk weer live bijeenkomen om ervaringen uit te wisselen en nieuwe strategieën te bespreken. Meer dan 250 deelnemers uit 35 verschillende landen kwamen op de General Assembly van het International Cities of Refuge Network (ICORN) in Gdańsk bij elkaar. Onder hen ook schrijver en dichter Hafsah Mujalli, voormalig bewoner van het Amsterdam Vluchtstad-appartement, en Eva Prakken namens het Nederlands Letterenfonds. Een verslag.

Solidariteit – dat was het thema van deze ICORN General Assembly. Geïnspireerd door de vakbond Solidarność (Solidariteit) die in 1980 kort na de grote staking op de Lenin-scheepswerf ontstond, met Lech Wałęsa als onbetwiste leider van deze breedgedragen, geweldloze en anticommunistische sociale beweging. De oprichting van Solidarność markeerde het begin van jaren vol demonstraties, stakingen en verzet, en uiteindelijk de val van het communistische bewind in Polen, en later ook elders in Oost-Europa. Heel Gdańsk is doordrenkt van deze geschiedenis: overal vind je vlaggen, muurschilderingen en beelden met het Solidarność in de zeer herkenbare rode letters.

‘Solidariteit met Oekraïne’, om de hoek van het Europees Solidariteitscentrum.

De General Assembly vond plaats in het European Solidarity Centre, om de hoek van de beroemde scheepswerf waar de staking plaatsvond, en werd geopend door de burgemeester van Gdańsk, Aleksandra Dulkiewicz. Hierna volgde een toespraak door Lech Wałęsa, de voorman van de dissidente Solidarność-beweging, die in 1983 de Nobelprijs voor de Vrede ontving voor zijn inzet voor vrijheid en vrede en later, in 1990, minister-president van Polen werd.

Aansluitend gaan (vice-)burgemeesters uit zeven verschillende Europese steden met elkaar in debat over de rol van de stad en regio in de opvang van vluchtelingen. Onder hen ook de vice-burgermeester van Krakau, waar inmiddels meer dan 150.000 Oekraïense vluchtelingen zijn opgevangen. Met hun snelle reactie op de crisis is Krakau inmiddels een voorbeeld voor andere steden. De president van PEN Belarus roept op tot aandacht voor de crisis waarin Wit-Rusland zich bevindt op het gebied van (pers)vrijheid.

Naast politici laten ook kunstenaars uit het ICORN-netwerk die op het podium hun stem horen. Zo waren er bijzondere optredens en lezingen van de Wit-Russische kunstenaar en activist Lesia Pcholka, die nu als ICORN-resident in Gdańsk verblijft, van de muzikanten Yasmine El Baramawy (Egypte/Malmö) en Justina (Iran/Piteå), en van artiesten Maryam Sharifi en Hamid Sakhizada (Afghanistan/Harstad). Hafsah Mujalli (Jemen/Amsterdam) droeg haar poëzie voor.

Hafsah Mujalli op het podium in Gdansk.

Kwesties als vrijheid van meningsuiting, internationale solidariteit, kunst en democratie, en steun aan schrijvers en kunstenaars in ballingschap worden in lezingen, panelgesprekken en workshops door kunstenaars, vluchtstadcoördinatoren en andere betrokkenen met elkaar besproken.

De burgemeester van Mariupol, Vadym Boychenko, getuigt in een videoboodschap over de oorlog. De urgentie en het verdriet van de strijd waarin buurland Oekraïne is verwikkeld zijn overal aanwezig: tijdens de lezingen, bij vele ontmoetingen in de wandelgangen, overal wordt gesproken over wat er gedaan kan worden om steun te bieden, van beleidsniveau tot individuele initiatieven.

Het was een bijzondere ervaring om, na twee jaar digitale meetings, samen te komen en de personen te ontmoeten van wie ik alleen de gezichten op een scherm had gezien. Een sterk netwerk opbouwen, onderhouden en uitbreiden is essentieel voor het werk van een organisatie als ICORN. Voor zowel kunstenaars als coördinatoren is het belangrijk om ervaringen van over de hele wereld te kunnen delen met de residentieprogramma’s en om zo van elkaar te leren.

Solidariteit is geen eenmalig gebaar. Het is een verbinding die constant in beweging is en die onze aandacht verdient. De universele idealen van Solidarność zijn vandaag de dag even urgent als in 1980.

 

In liefdevolle herinnering aan Chris de Jong (1949-2022), zakelijk leider van Verhalenhuis Belvédère en coördinator van Rotterdam Vluchtstad.

Links

Er is geen vrijheid zonder solidariteit!

Eva Prakken

Beleidsmedewerker

bedrijfsvoering

Eva Prakken is beleidsmedewerker voor verschillende regelingen.

[email protected]

lees meer