nieuws

I.M.

Aya Zikken

25 maart 2013

Afgelopen vrijdag is in haar woonplaats Norg in Drenthe de schrijfster Aya Zikken (93) overleden. Op diezelfde dag vond in Den Haag bij boekhandel Van Stockum de presentatie plaats van de aan haar gewijde biografie Alles is voor even, geschreven door Kees Ruys. Het werk van Aya Zikken werd vanaf de oprichting van het fonds in 1964 ondersteund met beurzen en aanvullende honoraria. Vanaf 1996 ontving zij een jaarlijks eregeld van het fonds.

Aya Zikken, geboren op 21 september 1919 in Epe, bracht de vormende jaren van haar jeugd door in voormalig Nederlands Indië waar haar vader in het onderwijs werkzaam was. Tijdens haar gymnasiumjaren in Batavia werd de basis gelegd voor haar schrijverschap; Zikken werd een actief lid van de Elcee, de literaire club van de school waar ook de één jaar oudere Hella Haasse en Zikkens hartsvriendin Margaretha Ferguson (‘kameraad uit mijn Indische jeugd’ ) deel van uit maakten. Ook betrokken bij de Elcee was de ‘geboren docent’ P.J. Koets (de latere hoofdredacteur van Het Parool) die in contact stond met o.a. Du Perron en de meisjes les gaf in klassieke talen en geschiedenis. De overweldigende natuur in de archipel en de reizen over de verschillende eilanden maakten diepe indruk op Zikken en wakkerden haar hang naar avontuur aan.

Toch duurde het nog tot 1954 voor haar schrijverschap ook officieel vorm kreeg met de verschijning van de novelle Het godsgeschenk onbegrepen. Zij woonde toen al weer sinds 1939 in Nederland. Vele (autobiografische) romans en reisverslagen zouden volgen waarbij het voormalig Nederlands Indië en het huidige Indonesië (pas na veertig jaar zou zij terugkeren naar het land van haar jeugd) regelmatig het decor vormden. Haar roman De Atlasvlinder (1958) over het twaalfjarig meisje Gembyr dat opgroeit in een dorpje op Sumatra, in 1961 bekroond met de Boekenmarktprijs, werd haar bekendste werk. Het verscheen in Duitse vertaling onder de titel Der Atlasfalter. Ook ontving zij in 1975 de Marianne Philipsprijs en in 1997 de Anna Bijnsprijs, beide (toen nog) oeuvreprijzen. Reizen deed Zikken al die jaren graag, vaak alleen. Uit haar reisverslagen spreekt een grote vitaliteit en ondernemingszin. In Eilanden van vroeger legt zij die hang tot reizen uit als het zoeken naar geluksbeleving en een vorm van zelfontginning. Haar laatste werk, Bizarre wereld, verscheen in 2007. Nog in datzelfde jaar ging zij (88 jaar oud en met rollator) met een reisbeurs van het fonds naar Jordanië. Het was de bedoeling haar belevenissen en indrukken in een volgend boek te verwerken. Daar is het niet meer van gekomen.

Het werk van Aya Zikken verschijnt sinds 1996 bij uitgeverij Atlas.

Enkele links: