nieuws

In memoriam

Tsjêbbe Hettinga

8 maart 2013

Op 7 maart 2013 overleed te Leeuwarden Fries dichter en woordkunstenaar Tsjêbbe Hettinga (1949). Hij wordt beschouwd als een van de grootste hedendaagse Friese dichters en een immer enthousiast ambassadeur voor de Friese literatuur.

Tsjêbbe Hettinga debuteerde in 1973 met dichtbundel Yn dit lân. In 1974 en 1975 volgden de bundels Lân-, loft- en seefersen en Fan lân, loft en leafde. Zoals al uit de titels van deze bundels duidelijk wordt, speelt het landschap een grote rol in zijn poëzie. Hij bezong niet alleen het Friese landschap, maar bijvoorbeeld ook dat van Wales - het land van Dylan Thomas, van wie hij poëzie in het Fries vertaalde - en Griekenland.

Hettinga schreef grootse en atmosferische poëzie, waarin vergankelijkheid, heimwee, dood en liefde prominente thema’s zijn. De beeldkracht en klankwerking in zijn poëzie en zijn zeldzame beheersing van poëtische stijlmiddelen zijn veelgeroemd.

Wat meteen opvalt is de muzikaliteit van zijn poëzie, die in de voordracht van de dichter zelf het beste tot zijn recht kwam. Zijn doorbraak naar een landelijk en internationaal publiek kwam in oktober 1993 toen hij met een indrukwekkend optreden deelnam aan de presentatie van de literatuur uit Nederland tijdens de Frankfurter Buchmesse; het Fries bleek een uitermate geschikte dichterlijke taal te zijn.

foto

In 2001 werd de Gysbert Japicxprijs aan Hettinga uitgereikt voor zijn bundel Fan oer see en fierder (MONTAiGNE, 2000). Deze prijs is de hoogste onderscheiding van de Friese literatuur en wordt om de drie jaar toegekend door de Provincie Fryslân. In 2003 verscheen er een tweetalige versie van deze bundel, in het Nederlands vertaald door hemzelf en Benno Barnard. Zijn laatste bundels zijn Equinox uit 2009 en de gedichtendagbundel Oan leech en Sted Niks foarby / Aan schor en Stad Niks voorbij uit 2010.

Voor het schrijven van zijn poëzie ontving Hettinga werkbeurzen van het Nederlands Letterenfonds. Zijn werk werd in het Nederlands, Engels, Duits, Frans en Spaans vertaald en uitgegeven. Hij was een graag geziene gast op literaire festivals in zowel binnen- als buitenland. Ook maakte hij met het Nederlands Letterenfonds schrijversreizen naar onder andere Colombia, Frankrijk, Ierland en Spanje, waarbij hij zich op persoonlijk vlak liet kennen als een zeer aimabel man.

Februari 2013 zou Tsjêbbe met zijn vaste begeleider Henk Deinum afreizen naar Nicaragua om daar als Guest of Honour deel te nemen aan het International Poetry Festival Granada (Festival Internacional de Poesía de Granada). Alhoewel hij toen al ernstig ziek was, verheugde hij zich enorm op de ontmoetingen en de optredens daar. Het was dan ook een grote teleurstelling dat hij op het laatste moment de reis toch niet meer kon maken.

Met het overlijden van Tsjêbbe Hettinga verliezen we een van de grootste Friese dichters, die door de hoge kwaliteit van zijn oeuvre en zijn bevlogen optredens een onbetwist belang had voor de (Friese) literatuur.

Yn dat sykjen sûnder finen, portret door regisseur Pieter Verhoeff die dichter Tsjêbbe Hettinga twee jaar volgde, 2006, 6:19.

De Nieuwe Liefde in Amsterdam organiseert op zondag 28 april 2013 een hommagemiddag rond dichter Tsjêbbe Hettinga - met optredens van onder meer .

Zie ook: