weblog

Guadalajara International Book Fair

‘Is Tirza nooit in het Spaans verschenen?’

18 januari 2017

Van 26 november tot en met 4 december vond de 30e editie plaats van de Feria Internacional del Libro de Guadalajara (FIL). Dit jaar was Latijns-Amerika gastland, wat sommigen gemakzuchtig vonden, en anderen juist heel goed. Je mag je eigen literatuur een keer in het middelpunt zetten, zeker wanneer die zo bloeiend, groot en interessant is als de Latijns-Amerikaanse.

Wanneer je Nederlandse titels hier aan de man probeert te brengen, moet je proberen aansluiting te vinden bij de belangrijke thema’s in Latijns-Amerika - zoals migratie, geweld en sociale ongelijkheid.

Mijn eerste lunch is met Izara Garcia, van het Hayfestival. Op ons advies heeft zij Mano Bouzamour uitgenodigd voor het Hayfestival in Cartagena, dat plaatsvindt van 26 tot en met 29 januari 2017. Mano Bouzamours roman De belofte van Pisa is verschenen in Colombia bij Rey Naranjo en hij zal in Cartagena optreden in het illustere gezelschap van o.a. Hisham Matar, Joël Dicker en Abram de Swaan.

Met Izara praat ik niet alleen over literatuur, maar ook over Spaanse grammatica. Ik heb veel moeite met de subjuntivo, een werkwoordsvorm die in het Nederlands nauwelijks voorkomt. In het Spaans en Frans is het echter een belangrijke modus, die bijvoorbeeld een wens of een onmogelijkheid uitdrukt. Over onmogelijkheden gesproken, het is me niet gelukt om van te voren een vol afsprakenschema te maken voor Guadalajara. Daar heb ik me bij neergelegd, ontmoetingen vinden plaats terwijl je op een andere uitgever wacht, of worden geregeld wanneer je op een feestje bent. En natuurlijk loop je elkaar tegen het lijf in het rechtencentrum waar vier dagen lang 125 uitgevers uit 27 landen een tafeltje hebben.

Uiteindelijk heb ik op de boekenbeurs zo’n 20 afspraken met Latijns-Amerikaanse en Spaanse uitgevers. De grote en commerciëlere uitgevers zijn geïnteresseerd in dito titels, terwijl andere uitgevers ook openstaan voor minder toegankelijke boeken uit het buitenland. Mijn eerste afspraak op de beurs is met Eduardo Rabasa van Sexto Piso, een uitgever uit de laatste categorie. Sexto Piso geeft werk uit van o.a. Valeria Luiselli, Etgar Keret, Tanpinar en Orwell. De liefde voor Orwell ziet men terug in Rabasa’s boek La suma de los ceros, dat ik als voorbereiding op mijn reis naar Mexico las. Het is een dystopische roman over een appartementencomplex waarin mensen een greep naar de macht doen. In de VS is het verschenen bij Deep Vellum, de uitgever van Ilja Leonard Pfeijffers La Superba.

Eduardo was zeer geïnteresseerd in Bordewijks Karakter, maar het Spaanse Malpaso had die titel net voor zijn neus weggekaapt. Dus zoeken we een andere Nederlandse klassieker. Eduardo’s voorkeur gaat uit naar een titel die nog niet eerder in het Spaans is verschenen. Ik vertel hem over Hella Haasse en W.F. Hermans. En over La Superba natuurlijk.

De literair agent Michael Gaeb, die half Duits en half Mexicaans is, geeft me veel achtergrondinformatie over de Latijns-Amerikaanse uitgeefwereld. Hij stelt dat de economische druk voor uitgevers geen doorslaggevende rol speelt in hun uitgeefbeleid, omdat ook voor Spaanstalige auteurs geldt dat men over het algemeen toch maar 1000 of 2000 exemplaren van een titel verkoopt. Daarom staan uitgevers meer open voor het literaire experiment. Gaeb vertegenwoordigt de Mexicaanse auteur Antonio Ortuño, wiens werk nog niet in Nederland is verschenen, maar wel in het Engels, Frans, Italiaans, Duits, Roemeens en Hongaars.

Met Pilar Flores van Ediciones del Ermitaño praat ik over klassiekers als Turks fruit en De tienduizend dingen. Ermitaño gaf al drie klassiekers uit, namelijk Van de koele meren des doods, Het land van herkomst en Het fregatschip Johanna Maria. Omdat Pilar midden januari de uitgeverij zal verlaten, stelt ze me voor aan haar baas Alejandro Zenker. Hopelijk zal hij doorgaan met het uitgeven van Nederlandse titels.

Samen met Veronica Elizondo van de Nederlandse Ambassade in Mexico, heb ik een afspraak met Marina Nuñez Bespalova, Daniela Tarazona Velutini en Mario Gastón Garcia van de Dirección General de Publicaciones, de uitgeverij van het Ministerie van Cultuur. Zij werken aan het vertaalprogramma genaamd PROTRAD dat in maart 2017 van start gaat. Als ik het goed begrijp (het hele gesprek speelt zich af in het Spaans) dan is dit een uitwisselingsproject waarbij Nederlandse titels in het Mexicaans worden vertaald, en vice versa. De titels worden in een oplage van 2000 gepubliceerd en zullen in het hele land te koop zijn.

Verder heb ik nog afspraken met het Fondo de Cultura Económica, een paar Colombiaanse uitgevers, Alfaguara Mexico en de Chileense uitgever Alejandro Kandora van Tajamar, die nog steeds geïnteresseerd is in Arnon Grunberg. Menig Spaanstalige uitgever heeft me vol ongeloof gevraagd: is Tirza nooit in het Spaans verschenen? Nu de Braziliaanse editie van Rádio Londres succes heeft, hopen we dat dit een goede invloed heeft op de Spaanstalige wereld, men kijkt nu eenmaal eerder naar landen en talen die dichterbij liggen en verwant aanvoelen.

Arnon Grunberg zit in een panel van het European Literature Festival, samen met de Sloveense auteur Dusan Sarotar, de Finse Riika Pulkkinen en de Franse Laurent Binet. Het geheel wordt gemodereerd door de Argentijnse Silvina del Carmen Friera. Het is een levendig gesprek, met name de chemie tussen Arnon Grunberg en Laurent Binet is amusant. Arnon is sowieso in uitstekende vorm, en heeft de lachers op zijn hand. Wanneer het gesprek over Twitter gaat, zegt Arnon: ‘90% of what people put on Twitter has nothing to do with La Rochefoucauld’. En wanneer iemand uit het publiek zegt ‘I liked the first 80% of your novel’, grapt hij terug ‘I hope you will forgive me but I also consider the last 20% a success’.

Op de FIL Guadalajara komen ruim 2000 uitgevers uit 44 landen en meer dan 650 schrijvers uit de hele wereld. Tijdens de beurs vinden tal van presentaties, panels en interviews plaats. Ik woon er een paar bij. Naast bovengenoemd panel van het European Literature Festival, ben ik bij Andrew Wylie’s lezing ‘The Role of the Literary Agent in Our Day’. De lezing bevestigt dat Andrew Wylie de machtigste agent van de wereld is. Na afloop wordt door toehoorders opgemerkt dat Wylie geen onderscheid leek te maken tussen literatuur uit Spanje en Latijns-Amerika. Dat ligt in Guadalajara gevoelig, omdat men daar over het algemeen vindt dat de Latijns-Amerikaanse literatuur dynamischer is dan de Spaanse.

In het panel ‘What happens elsewhere? Publishing trends in other latitudes’ vertellen Anne Vial uit Duitsland, Jacoba Casier uit Nederland en Stella Jóhansdóttir uit IJsland over de uitgeeftrends in hun taalgebieden. Stella werkt bij Forlagid en vertelt dat met name de Nederlandse literatuur goed is aangeslagen in IJsland. De Engelse uitgever die achter me zit, stoot me meteen aan om te vragen om welke auteurs het gaat (Herman Koch, Tessa de Loo, Esther Gerritsen en Anne-Gine Goemans).

Nadat het rechtencentrum is gesloten, vlieg ik op donderdagmiddag 1 december naar Mexico-Stad. Ik ben gewaarschuwd voor deze stad, en voortdurend op mijn hoede. Alle Mexicaanse uitgevers stellen me gerust, en verzekeren me dat ik nergens voor hoef te vrezen. Ik moet gewoon een beetje opletten net zoals in andere grote steden. En ze hebben gelijk. Dit verschil in beeldvorming vind ik interessant en doet me denken aan de inaugurele speech van Raul Padilla, de president van de FIL, waarin hij verwees naar Europa als een continent dat lijdt onder terrorisme en crisis. Waarschijnlijk zijn Mexicanen in Europa net zo voorzichtig als Europeanen in Mexico.

De eerste avond in Mexico-Stad maak ik een boekpresentatie mee van Sexto Piso in het Centro Cultura de España. Het is La Venus de las pieles van Leopold von Sacher-Masoch met illustraties van de kunstenaar Manuel Marsol, deze zijn ook in uitvergrote versie in het gebouw te bewonderen. Het is een gezellige bijeenkomst met de nodige flessen mezcal. De stijl van Manuel Marsol doet me denken aan die van de gelauwerde Vlaamse striptekenaar Brecht Evens.

Boekpresentatie La Venus de las pieles

Raquel Vicedo, redacteur bij Sexto Piso met de illustrator Manuel Marsol

Op vrijdag 2 december heb ik een afspraak met Veronica Elizondo van de Nederlandse Ambassade in Mexico. Ik praat Veronica bij over de afspraken die ik in Guadalajara had. Door haar bemiddeling heb ik uitgever Ricardo Sanchez van Textofilia ontmoet, hij gaf in het verleden Slauerhoffs Schuim en as uit, en is ook geïnteresseerd in hedendaagse literatuur. ’s Middags lunch ik met Diana Hernández van Turner Books. Helaas stopt ze met buitenlandse fictie, maar Turner Books zal nog wel non-fictie blijven doen. Ze is zeer enthousiast over een auteur die ze uitgeeft, Yuri Herrera. Zijn romans Trabajos del reino, Señales que precederán al fin del mundo en La Transmigración de los cuerpos zijn in Nederland uitgegeven bij De Wereldbibliotheek.

Op maandag 5 december heb ik een afspraak met Martín Solares. In 2015 ontmoette ik hem toen hij nog bij Tusquets Mexico werkte, waar hij sinds kort weg is. Martín heeft verschillende banen aangeboden gekregen en verzekert me dat hij in de toekomst Nederlandse literatuur gaat uitgeven. In 2015 was hij zeer enthousiast over het werk van Tommy Wieringa, wiens werk inmiddels wordt uitgegeven door het Argentijnse Edhasa. Martín kent iedereen in de Latijns-Amerikaanse uitgeefwereld, is zeer belezen, schrijft boeken en tekent tussendoor nog portretten van literaire meesterwerken en uitgevers.

Ontbijt met Martín Solares, met tekening van Will Evans (Deep Vellum Publishing)

Vervolgens heb ik een lunchafspraak met Yeana Gonzalez Lopez, uitgever van Ediciones B, een grote en commerciële uitgeverij. Ik hoop dat Ernest van der Kwasts De ijsmakers een goede titel voor haar is, en vertel haar over het grote succes dat deze roman had in Duitsland.

Hierna heb ik nog een snelle afspraak met Elianna Kan, een Amerikaanse die uit liefde voor de Latijns-Amerikaanse literatuur naar Mexico is verhuisd. Na mijn inspirerende afspraken met uitgevers en literatuurliefhebbers in Mexico, kan ik me dat goed voorstellen.

Links:

Op de FIL Guadalajara komen ruim 2000 uitgevers uit 44 landen en meer dan 650 schrijvers uit de hele wereld

Barbara den Ouden

Beleidsmedewerker

buitenland

Vertaalbeleid buitenland fictie

b.den.ouden@letterenfonds.nl

lees meer