weblog

Seoul International Bookfair, 15-19 juni 2016

West meeting east

21 juli 2016

Dit jaar ging ik voor de tweede keer naar Seoul. Net als in 2015 was ik uitgenodigd voor de Seoul International Bookfair (SIBF) door de Korean Publishers Organisation.

Vorig jaar werd de beurs op het laatste moment uitgesteld vanwege het kamelenvirus MERS. Toen reisde ik met mondkapje door Seoul, een uitgestrekte stad met 10 miljoen inwoners en een ingewikkelde adresnotatie. Dit jaar kon ik in alle rust de 22e SIBF bezoeken, waar ik een tafeltje in het rechtencentrum had gereserveerd. Ruim 35 professionals uit de hele wereld waren uitgenodigd, voor het merendeel uitgevers, maar ook agenten en mensen van bijvoorbeeld de Frankfurter Buchmesse. Deze keer was Frankrijk ‘Culture Focus’ en Italië ‘Spotlight Country’.

Met congresgangers Met Ricciarda Barbieri (Feltrinelli, Italië), Bettina Wörgötter (Paul Zsolnay, Oostenrijk), Rita Mattar (Companhia das Letras, Brazilië), Jinhee Cha (Gimm-Young, Korea), Gloria Masdeu (Shanghai 99, China) en Eduardo Rabasa (Sexto Piso, Mexico)

Het was gelukt om afspraken te maken met de belangrijkste Koreaanse agenten en uitgevers van internationale fictie. Het viel me op dat zij nu meer kritiek hadden op de vaste boekenprijs, die anderhalf jaar geleden in Korea werd geïntroduceerd. Kennelijk is het effect hiervan nu zichtbaarder dan vorig jaar. Met name de grote uitgevers klagen hierover omdat zij zonder de substantiële korting hun backlisttitels niet goed kunnen verkopen. De kleine en middelgrote boekenwinkels zijn positiever en de tweedehands boekenwinkels zijn in opmars, met name online. Een redacteur van Minumsa - een uitgeverij die in het verleden drie boeken van Cees Nooteboom uitgaf - vertelt mij dat haar uitgeverij om die reden 30% minder heeft verkocht. Door te korten op marketing konden ze dit verlies compenseren. Haar man, een agent, relativeert: toen de vaste boekenprijs er niet was, werd er gemord, en nu die er is, ook.

Met agent Duran Kim en Michelle Nam van Minumsa Met agent Duran Kim en Michelle Nam van Minumsa

Han Kang

Het feit dat Han Kang met haar boek De vegetariër de Man Booker International Prize heeft gewonnen, een maand voordat de SIBF van start gaat, zorgt voor een positieve sfeer. Han Kang, geshortlist met grootheden als Orhan Pamuk en Elena Ferrante, is de eerste Koreaanse schrijver die zo’n belangrijke internationale prijs wint. Het geldbedrag van 50.000 pond deelt zij met haar Engelse vertaler Deborah Smith, die al bijna net zo beroemd is in Korea als de auteur. Smith is 28 jaar, begon zes jaar geleden Koreaans te studeren, vertaalde een aantal boeken, en richtte uitgeverij Tilted Axis Press op: ‘a not-for-profit press on a mission to shake up contemporary international literature’. Haar Engelse vertaling van De vegetariër is de basis voor verschillende internationale vertalingen, want er zijn weinig vertalers die rechtstreeks uit het Koreaans kunnen vertalen.

Vlak voor de beurs begint ontmoet ik de bescheiden en sympathieke Han Kang die mij vertelt dat de rechten van De vegetariër inmiddels aan 37 landen zijn verkocht. Vorig jaar waren dat er zeven. In eigen land verkocht ze ruim 400.000 exemplaren, het merendeel nadat ze de Man Booker International Prize won. Han Kang neemt me mee naar haar tentoonstelling ‘Elegy of Whiteness’. In een hanok (een traditioneel Koreaans huis) kijk ik naar vier video’s met performance art, die draaien om leven en dood, rouw, verstilling en beweging. Het boek dat bij deze tentoonstelling hoort, Vanishing Point, zal ook in Nederland verschijnen - bij Nijgh & Van Ditmar.

Als een van de redenen waarom het werk van Han Kang internationaal aanslaat, wordt soms genoemd dat het te begrijpen is voor iemand die niet op de hoogte is van de Koreaanse cultuur of literaire tradities. In De vegetariër bijvoorbeeld besluit Yeong-hye geen vlees meer te eten, en dit stuit op agressief verzet bij haar man en familie. Ook wanneer je niet op de hoogte bent van de rigide hiërarchische verhoudingen in de Koreaanse maatschappij, kun je deze roman waarderen. Deborah Smith schreef hierover in haar artikel ‘How Korean It Is’:

‘Just as Yeong-hye acts as a vessel for her family’s own fears, preconceptions, and repressed desires, so too the book itself invites widely divergent interpretations as to its overall attitude and ‘meaning’ – between individuals, but also between cultures’.

Met Han Kang Met Han Kang en haar boek Vanishing Point

How Dutch It Is

De meeste Koreanen zijn niet goed bekend met de Nederlandse cultuur en literatuur. De bekendste Nederlander in Korea is Guus Hiddink die het nationale voetbalelftal naar de halve finale bracht tijdens het WK in 2002. Men heeft van het dagboek van Anne Frank gehoord, en over de razend populaire Miffy (Nijntje) wordt gedacht dat zij Japans is.

Tijdens mijn bezoek vorig jaar merkte ik al dat bepaalde onderwerpen die de Nederlandse of Europese lezer boeien, nauwelijks weerklank vinden bij de Koreaanse uitgevers, zoals de Tweede Wereldoorlog (‘wij hebben al onze eigen burgeroorlog’), de holocaust, immigratie (het percentage buitenlanders in Zuid-Korea ligt rond de 3%).
Verhalen met veel emoties, in onze ogen op het sentimentele af, en boeken waar je iets van kan leren vallen goed. Een agente zegt me dat literatuur moeilijk verkoopt, in tegenstelling tot populaire en feelgood boeken. Dat sluit aan bij wat haar collega’s me hebben verteld, men is op zoek naar ‘cheerful or funny stories’. Ik scan snel de titels uit onze laatste brochures: zelfmoord, pedofilie, kanker, amputatie, asielzoekers, moord en doodslag.

Maar gelukkig zijn er ook uitgevers geïnteresseerd in boeken die slecht aflopen. Ik heb een ontmoeting met twee dames van Hyundae Munhak (nee, niet van de auto, ‘hyundae’ betekent hedendaags en ‘munhak’ literatuur). Zij laten me de Koreaanse vertaling van Turks fruit zien, prachtig vormgegeven, zoals alle boeken in Korea. Ze zijn geïnteresseerd in een paar literaire titels en ik beloof ze de Nederlandse pdf te geven zodat zij die weer naar hun Koreaanse lezer in Nederland kunnen doorsturen. Die woont in ‘Roermond’ zegt de redacteur, perfect uitgesproken.

Hyunjee Kim and Younjung Kim Hyunjee Kim and Younjung Kim van Hyundae Munhak met de Koreaanse editie van Jan Wolkers’ Turks fruit

Lost in Translation

De organisatie van de beurs had me gevraagd om een presentatie te houden voor het panel ‘Global Trends in Publishing Industry: Brazil, Israel, Germany, Netherlands’. Dit panel werd tijdig georganiseerd. Ruim van tevoren moest ik de titel van mijn presentatie mailen (‘The Literary Poldermodel: Notes on Publishing in the Netherlands’), en twee weken van tevoren de tekst en Powerpoint-presentatie. Dat gaf de organisatie genoeg tijd om alles in het Koreaans te vertalen. Tot mijn verrassing staat in het programmaboekje bij mijn praatje de naam van een Braziliaanse redacteur. En nadat onze presentaties ten einde zijn, vraagt een toehoorder aan de Israëlische spreker hoe dat nou precies zat met dat literaire poldermodel in Nederland?

Ach, ik versta ook wel eens iets verkeerd. Zo meen ik te begrijpen dat een Koreaanse rechtenmanager met veel plezier een Taipei rice workshop heeft gevolgd. Pas na vijf minuten besef ik dat het natuurlijk een rights workshop is.

Mijn laatste afspraak is met Joe Moon van Shinwon Agency. Hij is de Koreaanse agent van Fifty Shades of Grey en Haruki Murakami. Van hem hoor ik dat er meer dan 100 agentschappen en ruim 40.000 uitgevers werkzaam zijn in Zuid-Korea, een land dat 50 miljoen inwoners telt. En minder dan 1% van die 40.000 uitgevers publiceert meer dan één boek per jaar. Daarvan heb ik er nu dus een stuk of tien ontmoet.

Een agente zegt me dat literatuur moeilijk verkoopt, in tegenstelling tot populaire en feelgood boeken. Ik scan snel de titels uit onze laatste brochures: zelfmoord, pedofilie, kanker, amputatie, asielzoekers, moord en doodslag.

Barbara den Ouden

Beleidsmedewerker

buitenland

Vertaalbeleid buitenland fictie

b.den.ouden@letterenfonds.nl

lees meer