nieuws

Schrijver Willem G. van Maanen overleden

21 augustus 2012

Schrijver Willem G. van Maanen is vrijdag op 91-jarige leeftijd overleden. Uitgeverij De Bezige Bij maakte dit nieuws vandaag bekend. Van Maanen (1920-2012) is de auteur van een hoog gewaardeerd en gevarieerd oeuvre waarin muziek, toneel, beeldende kunst en architectuur een belangrijke rol spelen. In 2004 werd hem voor zijn gehele oeuvre de Constantijn Huygensprijs toegekend. Sinds 1998 ontving Van Maanen een eregeld van het Fonds.

Willem Gustaaf van Maanen, roepnaam Pim, werd op 30 september 1920 geboren in Kampen in “een literaire familie”, zoals hij het zelf noemde. Zijn vader was de hoogleraar Engelse taal- en letterkunde Willem van Maanen. Bij diens overlijden in 1989 publiceerde hij een In Memoriam over zijn vader, een liefdevol portret van een bevlogen literatuurliefhebber en -docent. “Mocht er wezenlijk zoiets bestaan [als een tijdgeest] dan is het een geest met vele en gevarieerde verschijningsvormen, een ‘elusive something’. Iets ongrijpbaars, en dat is wat Willem van Maanen met al zijn kennis van zaken onvermoeibaar in de literatuur heeft nagejaagd.”

Dit zou ook als motto voor het oeuvre van Willem G. van Maanen kunnen gelden. Sinds zijn debuut Droom is ‘t leven (1953) ontrafelde hij de schijnbare en echte werkelijkheid. Zijn tweede roman De onrustzaaier werd bekroond met de Van der Hoogtprijs 1955; de jury zag in zijn werk een “ongewoon compositievermogen” en “dank zij het aan humor en ironie rijke talent van de auteur, een alleszins geslaagde critiek op een even hypocriete als zelfgenoegzame samenleving”. In 1961 volgde de Romanprijs van de Gemeente Amsterdam voor De dierenhater, in 1983 de F. Bordewijkprijs voor Het nichtje van Mozart en in 1998 de Charlotte Köhlerprijs voor Vrouw met Dobermann.

In 2007 verscheen de roman Heb lief en zie niet om, die zich afspeelt in de Tweede Wereldoorlog. Het laatste boek, zo vertelde hij in een interview in de Volkskrant dat hij zou schrijven over deze periode die een “beslissende ervaring” vormde, “vooral omdat je zag aan mensen wat ze waard waren. […] Die scheiding heeft voor een deel mijn mensbeeld bepaald, én mijn schrijverschap.” Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat Van Maanen in het verzet en bood hij onderdak aan joden. Daarna werkte hij als journalist bij de Amersfoortse Courant, en later bij de Wereldomroep. Heb lief en zie niet om werd lovend ontvangen en maakte kans op de Libris Literatuur Prijs en AKO Literatuurprijs. Een jaar later werden zijn drie mooiste novellen gebundeld onder de titel Een onderscheiding en andere novellen. Met Bagatellen keerde Willem G. van Maanen in 2010 terug naar het korte verhaal. “De titel is niet voor niets gekozen” zei hij in een interview op Lezen.tv, “het moet de indruk wekken dat het met de losse hand is gedaan. Ik ben niet iemand die zich verschanst in diepzinnigheden.”

Het werk van Van Maanen werd vrijwel direct vanaf de oprichting van het voormalig Fonds voor de Letteren met werkbeurzen en aanvullende honoraria ondersteund. Ook trad hij op als commissielid, daarbij adviseerde hij het Fonds zowel over oorspronkelijk als vertaald werk.

Enkele links: