titels

Nikos Kazantzakis

Drie romans

30 maart 2016

Bij Wereldbibliotheek verschijnen drie vertaalde titels van Nikos Kazantzakis. In 2015 kwam Leven en wandel van Zorbás de Griek uit - die dus geen platte karikatuur blijkt te zijn maar een serieus literair personage -, deze maand verscheen Christus wordt weer gekruisigd en in 2017 staat de publicatie van Kapitein Michalis op de agenda. Een bijzondere reeks van werken die zijn geschreven in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw en op meerdere niveaus kunnen worden gelezen.

In het nawoord bij Christus wordt weer gekruisigd vertelt vertaler Hero Hokwerda dat de filosofisch onderlegde Kazantzakis, via deze romans eindelijk zijn abstracte ideeën tot leven wist te wekken – alleen op een net wat andere manier. Bij de karakterisering van zijn personages ondergraaft de auteur ruimschoots de conventies van de klassieke romankunst. Anders dan realistische personages die zich binnen de grenzen van een rechtlijnige plot en een welomlijnde historische setting ontwikkelen tot unieke persoonlijkheden, leggen de karakters in Kazantzakis’ roman als het ware de omgekeerde weg af. De auteur lijkt te suggereren dat ieder mens door het leven lijkt te gaan als een uniek individu, maar in feite slechts een van de vele archetypische rollen op zich neemt. Deze ‘eeuwige herhaling van hetzelfde’ zit impliciet vervat in de titel van de roman en komt terug in de suggestie van een cyclisch tijdsverloop: niet toevallig krijgt het personage Manolios de rol van Christus op Pasen (verrijzenis van Jezus) en wordt hij op gruwelijke wijze vermoord op kerstavond (geboorte van Jezus).

Naast dit christelijke thema gaat het boek ook over zeer actuele onderwerpen met een morele connotatie als migratie en interne bevolkingstwisten. Kort voor de dramatische ontworteling van de Griekse inwoners van Klein-Azië in 1922 voert hij een groep arme Griekse vluchtelingen ten tonele die hun heil over de grens zoeken. Al snel ontstaat er onenigheid onder de dorpelingen omdat de notabelen geen hulp willen bieden en de vluchtelingen opnieuw de bergen insturen. Hoe loopt het af met hen? “Slecht zijn we geneigd te denken: ze hebben de strijd verloren, Manolis-Christus is door het dorp vermoord (‘gekruisigd’) en onder dreiging van naderende Turkse troepen moeten ze het hazenpad kiezen. Maar.. zo droevig is de roman op het eind helemaal niet: welgemoed, bijna blij, juist, pakken ze hun boeltje weer op en trekken verder, in de richting van de opkomende zon.” In het nawoord gaat Hero Hokwerda verder uitgebreid in op de duiding van het werk en op de verschillende oudere edities.

‘Heel langzaam, zoveel als ze aankunnen, nemen mijn arme hersenen Zijn licht in zich op. Het ongeluk – het gezegende ongeluk! – heeft ons nu allemaal gelijkgemaakt; allemaal zijn we arm geworden, geen buurvrouw heeft meer een oven om broden te bakken en kan nog in zonde vervallen door geen brood te geven aan een buurvrouw die honger lijdt. Wat eerst zo moeilijk was, m’n kinderen, daar is het nu het ogenblik voor! Onze ziel is van de volle buik bevrijd geraakt en kan haar vleugels uitslaan!’

De vertaler ontving een projectsubsidie voor deze vertaling van het Letterenfonds

Downloads

Reeks rond Griekse auteur Kazantzakis (her-)vertaald

Fleur van Koppen

Contact

Fleur van Koppen

Beleidsmedewerker

f.van.koppen@letterenfonds.nl

Details

Drie romans
Wereldbibliotheek, 2015-2017