nieuws

In memoriam

Frank Martinus Arion

29 september 2015

Gisteren werd bekendgemaakt dat schrijver Frank Martinus Arion (1936) is overleden op zijn eiland Curaçao. Hij was al geruime tijd ziek. In 2006 werd zijn werk herontdekt door een groot publiek dankzij de eerste editie van de CPNB-campagne Nederland leest: via de openbare bibliotheken werden 700.000 gratis exemplaren van zijn debuutroman Dubbelspel (1973) verspreid. Tegelijkertijd leerden we hem op het fonds kennen als onze eerste writer in residence.

Arion en David van Reybrouck werden in 2006 door het toenmalige Fonds voor de Letteren en NLPVF uitgenodigd als eerste gastschrijvers in Amsterdam; Van Reybrouck verbleef aan het Spui en Arion nam tijdens de Nederland leest-campagne zijn intrek in het appartement aan de Geldersekade. In die toen nog wat rauwe buurt leek hij op zijn plek. Hij dronk iedere avond een borrel in café Zeepost terwijl hij zich als eregast net zo makkelijk thuis voelde in de ambtswoning van Job Cohen.

Frank Martinus Arion

Arion reisde met veel plezier het hele land door om zijn lezers te ontmoeten. Hij genoot ervan om als schrijver even terug te zijn. In de jaren vijftig van de vorige eeuw studeerde hij in Leiden en later werkte hij als wetenschappelijk medewerker aan het Instituut voor Neerlandistiek aan de Universiteit van Amsterdam. Na Dubbelspel volgden de romans Afscheid van de koningin (1975), Nobele wilden (1979) en De laatste vrijheid (1995). Daarnaast schreef hij verhalen, poëzie en essays.

Arion was een fijnzinnig en maatschappelijk bewust schrijver. Begin jaren tachtig keerde hij terug naar Curaçao waar hij, samen met zijn vrouw, een basisschool oprichtte waar het Papiamentu de eerste taal is. Vele jaren bestudering van het Papiamentu (met onderzoek in onder meer West-Afrika en Portugal) leidde in 1996 tot Arions promotie aan de Universiteit van Amsterdam, met het proefschrift The Kiss of a Slave. Papiamentu’s West-African connections.

In zijn lezing Literatuur als vermakelijk onderzoek beschrijft Arion waarom hij voor het dominospel heeft gekozen als uitgangspunt voor zijn roman Dubbelspel. “Ik heb Boeboe Fiel, zijn huis en alles wat daarbij hoort, neergezet om aan te tonen dat spelen vaak veel ernstiger en gevaarlijker zijn dan waarvoor ze worden aangezien”. Voor zijn vier hoofdpersonages is winnen of verliezen een zaak van leven en dood. Het einde weerspiegelt de idealen van de auteur: de winnaars gaan zich wijden aan de sociale en politieke verbetering van hun eiland Curaçao. De roman bleek een voorbode van de werkelijkheid: er was op Curaçao nog niet eerder een dode gevallen bij het dominospel, maar op de dag dat zijn boek uitkwam stond het eerste slachtoffer in de krant.

In 2006 publiceerde Arion De deserteurs, zijn eerste roman in meer dan tien jaar over een vriendschap tussen vier mannen met verschillende achtergronden die in het Amerika van de achttiende eeuw ten strijde trekken tegen de slavernij. In 2009 volgde de essaybundel Intimiteiten van het schrijven, een bundel beschouwingen over taal, literatuur en verbeelding. De verzamelde gedichten van Arion zijn in 2013 gebundeld onder de titel Heimwee en de ruïne. Een belangrijk deel van zijn literaire oeuvre kwam tot stand met beurzen van het fonds. Zijn werk wordt uitgegeven door De Bezige Bij en is – met steun van het fonds – vertaald in het Deens, Duits, Engels en uiteraard in het Papiamentu. Dubbelspel wordt verfilmd door regisseur Ernest Dickerson (Do The Right Thing, The Wire), de opnamen voor Double play, zoals de film zal gaan heten, gaan eind november van start.