weblog

Het verhaal van Anne Frank in Brazilië

17 september 2015

Anne Frank, de kinderen in de Favela’s van Rio de Janeiro en leerlingen van de joodse scholen in São Paulo. Hun levens verschillen veel van elkaar. Maar tegelijkertijd delen ze veel verdriet en angst. Dankzij het Letterenfonds mocht ik tijdens Café Amsterdam op vele plekken vertellen over Buiten is het oorlog – Anne Frank en haar wereld dat onlangs verscheen in Brazilië.

Lezing Anne Frank

‘Anne Frank, dat ben ik,’ zei een jongen in een van Rio’s sloppenwijken deze week tegen me tijdens een bezoek dat Maarten Valken van het Letterenfonds en ik brachten aan een wijkcentrum daar. ‘Anne Frank had geheimen,’ ging hij bijna fluisterend verder. ‘Maar ik mag ook niet spreken over wat ik weet.’ Hij zal ongeveer even oud geweest zijn als Anne Frank toen ze in 1942 in haar dagboek begon te schrijven en een periode aanbrak van continue angst en afgedwongen stilte.

Leerlingen van een joodse school in São Paulo, die we een week eerder ontmoetten, maakten een opgewektere indruk. Maar wat moest ik slikken van de vele veiligheidsmaatregelen die getroffen werden voor ik binnen mocht komen. De hekken, camera’s, paspoort, check – dubbelcheck, de poortjes, de toegangscodes. Joodse scholen zijn als bastions. Dat geldt ook voor de enorme ‘clubs’ van de joodse gemeenschap waar zwembaden, restaurants, banken, bibliotheken, speeltuinen, sportzalen onder vallen. Allemaal achter die dikke, hoge, beveiligde muren. Hoe is het in hemelsnaam voor een kind om in deze onvrije omgeving op te groeien, hoe goed die beveiligde wereld er op het eerste oog ook uitziet? En dan samen te spreken over die inktzwarte periode in de geschiedenis van hun volk, hun mensen, waarin onvrijheid, onveiligheid voor zes miljoen van hun overgrootvaders- en moeders, familie en vrienden, eindigde in een afgrijselijke dood.

Dikwijls dacht ik: ik spreek en dan… vertrek ik weer. Laat de kids achter in hun onveilige wereld – de Favela – of juist in de minutieus georganiseerde ‘veilige’ wereld van de joodse gemeenschap. Ik leef het verhaal niet. Vertel het slechts.

Maar kinderen, leerkrachten en ouders verzekerden me dat het heel waardevol is dat met de kinderen gesproken wordt over deze geschiedenis, over het verhaal van Anne Frank. Dat die speciale gast van ver overzee, zelf niet joods, het juist extra waardevol maakt. We spraken over de thema’s die in Annes wereld leefden: hoop, angst, verbijstering. Omdat die actueel voor de kinderen zijn én omdat er een besef is dat we samen alert moeten zijn, altijd en iedereen, ongeacht leeftijd en achtergrond. En dus ben ik meer dan blij dat het Letterenfonds mij de kans gegeven heeft het verhaal van Anne in Brazilië te vertellen.

Meer over Café Amsterdã 2015 in Brazilië:

Schrijver

Janny van der Molen

(1968) is journalist, theoloog maar vooral kinder- en jeugdboekenauteur. Sinds haar debuut in 2007 publiceerde ze een tiental titels, met name verhalende non-fictie, waarvan er meerdere zijn bekroond. Zo ontving ze in 2008 een Vlag en Wimpel voor Over engelen, goden en helden - verhalen uit de grote wereldreligies, dat ook een eervolle vermelding kreeg voor de Jenny Smelik-IBBY-prijs en werd Helden! Mensen die de wereld mooier maakten genomineerd voor de Kinderboekwinkelprijs 2010. Buiten is het oorlog - Anne Frank en haar wereld (Ploegsma) werd in 2014 genomineerd voor de Thea Beckmanprijs en is vertaald in het Engels, Frans en Portugees.

Bekijk alle weblogs van Janny van der Molen