nieuws

De zes kanshebbers

Shortlist Europese Literatuurprijs 2015 bekend

9 juni 2015

De shortlist voor de Europese Literatuurprijs 2015 is tijdens een feestelijke avond in SPUI25 in Amsterdam bekendgemaakt. De jury selecteerde dit jaar in plaats van vijf titels, zes boeken die allemaal aanspraak maken op de prijs. Deze zes zijn zeer aan elkaar gewaagd en verdienen een groot lezerspubliek. De verhalen ontvouwen zich in verschillende uithoeken van Europa.

De volgende titels zijn genomineerd (in alfabetische volgorde op naam van de auteur):

  • Rafael Chirbes Aan de oever uit het Spaans vertaald door Eugenie Schoolderman en Arie van der Wal (Meridiaan)
  • Jenny Erpenbeck Een handvol sneeuw uit het Duits vertaald door Elly Schippers (Van Gennep)
  • António Lobo Antunes Als een brandend huis uit het Portugees vertaald door Harrie Lemmens (Ambo|Anthos)
  • Yasmina Reza Gelukkig de gelukkigen uit het Frans vertaald door Eef Gratama (De Bezige Bij)
  • Michaïl Sjisjkin Venushaar uit het Russisch vertaald door Gerard Cruys (Querido)
  • Sarah Waters De huisgenoten uit het Engels vertaald door Sjaak de Jong, Nico Groen en Marijke Versluys (Nijgh en Van Ditmar)

Enkele overwegingen van de jury bij de selectie van de shortlist:

Rafael Chirbes (1949) portretteert in Aan de oever het Spanje van na de internationale geldcrisis. Het verhaal is opgebouwd rondom Esteban, de eigenaar van een noodlijdend timmerbedrijf. Esteban peinst, moppert, tiert en lacht sardonisch om de rekening die hem wordt gepresenteerd. De door Eugenie Schoolderman en Arie van der Wal solide vertaalde roman is als het land waar de auteur vandaan komt: koud en heet, schel verlicht en op andere momenten verzonken in een rustige schemer.

In de what if-roman Een handvol sneeuw sterft de hoofdpersoon meteen aan het begin van het boek. Maar de verbeelding heeft lak aan de dood en Jenny Erpenbeck (1967) weet in vijf hoofdstukken het leven te schetsen dat haar hoofdpersoon zou kunnen hebben geleefd. In een prachtige stijl en goochelend met tijden roept ze daarbij een historisch panorama op van Oost-Europa in de twintigste eeuw. Dat de lezer ook in het Nederlands niet verstrikt raakt in de vele tijdslijnen is te danken aan vertaler Elly Schippers.

In Als een brandend huis van António Lobo Antunes (1942) lezen we in flarden herinneringen, gedachten, emoties en mijmeringen het levensverhaal van de bewoners van acht appartementen in een huis in Lissabon. Samen vertellen ze de geschiedenis van Portugal. De unieke stijl van Lobo Antunes, in het Nederlands vertolkt door Harrie Lemmens, past perfect bij de intensiteit van die verhalen.

Dacht u dat de mens geschapen was voor het geluk? Bij Yasmina Reza (1959) happen de meeste mensen in het zand, worstelen met hun eenzaamheid en hun angst voor de dood - alleen de lach werkt bevrijdend. Ook in de achttien monologues intérieurs waaruit Gelukkig de gelukkigen is opgebouwd, weet Reza als geen ander onze worsteling met het mens-zijn op een hilarische manier tot behapbare proporties terug te brengen. Die ongeëvenaarde humor en ironie heeft Eef Gratama in haar vertaling uitstekend weergegeven.

In Zwitserland hoort een Russische tolk de verhalen van immigranten aan die hopen op een uitweg uit hun geboorteland. ‘Wat maakt het uit wie dit heeft meegemaakt?’ vraagt een van hen, ‘we zijn wat we zeggen.’ En om die verhalen is het Sjisjkin te doen. In het door Gerard Cruys vertaalde Venushaar snijdt Michaïl Sjisjkin (1961) in vier verschillende verhaallijnen grote thema’s aan, zoals de dood, het leven en de vergankelijkheid, en toont op ontroerende en meeslepende wijze hoe men die kan ontstijgen door liefde en verbeelding.

In De huisgenoten vecht een lesbische vrouw voor liefde in het rigide Engeland van na de Eerste Wereldoorlog. Met diepgaand historisch besef en speels gemak vermengt Sarah Waters (1966) in dit verhaal een kalme Britse klassenroman, een misdaadthriller en een rechtbankdrama. Haar verraderlijk lichte stijl, fijne gevoel voor alledaagse details en spraak, en omgang met genreconventies blijven in de vertaling van Nico Groen, Marijke Versluys en Sjaak de Jong goed overeind. Spannend, ontroerend en intelligent.

Over de prijs

De Europese Literatuurprijs wordt dit jaar voor de vijfde keer uitgereikt en bekroont de beste hedendaagse Europese roman die in het voorgaande jaar in Nederlandse vertaling is verschenen. Zowel de auteur als de vertaler van de winnende roman worden geëerd; de schrijver ontvangt € 10.000 en de vertaler € 5.000.
5 september 2015 zal de prijs worden uitgereikt tijdens Manuscripta op het stadsfestival in Zwolle.

De longlist werd door vijftien kwaliteitsboekhandels gekozen. Een vakjury selecteert daaruit de shortlist en de winnaar.

De jury bestaat uit:

  • Margot Dijkgraaf, voorzitter; literatuurcriticus, interviewer, debatleider en programmamaker
  • Nina Polak, schrijver en literair criticus voor de Correspondent en De Groene Amsterdammer
  • Guido Golüke, literair vertaler Engels (van onder veel meer John Cheever en Cormac McCarthy)
  • Sanne Bakker namens Athenaeum Boekhandel te Haarlem
  • Hannah Serrarens namens boekhandel Het Colofon / Jansen & De Feijter te Arnhem

Eerdere winnaars

Eerder wonnen Alsof het voorbij is van Julian Barnes en vertaler Ronald Vlek en Drie sterke vrouwen van Marie NDiaye en vertaler Jeanne Holierhoek, Limonov van Emmanuel Carrère en vertalers Katelijne de Vuyst en Katrien Vandenberghe en De preek over de val van Rome van Jérôme Ferrari vertaald door Jan Pieter van der Sterre en Reintje Ghoos.

De Europese Literatuurprijs is een initiatief van het Nederlands Letterenfonds, Academisch-cultureel centrum SPUI25, weekblad De Groene Amsterdammer en Athenaeum Boekhandel, De prijs wordt financieel mogelijk gemaakt door het Lira Fonds, de De Lancey de la Hanty foundation en het Nederlands Letterenfonds.

Meer informatie

Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met het Nederlands Letterenfonds:

Op www.europeseliteratuurprijs.nl is meer informatie over de genomineerde titels en eerdere jaargangen te vinden. Volg de Europese Literatuurprijs op facebook.

Het (nieuwe) logo van de Europese Literatuurprijs kunt u hier downloaden: http://www.europeseliteratuurprijs.nl/over/downloads.php