weblog

Weisswurst & Elfstedentocht

24 april 2015

In het Literaturhaus München kwamen half april Tommy Wieringa, vertalers, redacteuren en uitgevers bijeen om zich in een bad van Nederlandstalige literatuur te wentelen. Naast een vertaalworkshop Nederlands-Duits vond een aantal programma’s plaats. Peter Bergsma en Reintje Gianotten doen verslag:

Tommy Wieringa verzorgde voor het Beierse publiek de aftrap. Voor een volle zaal ging publiciste en vertaalster Maike Albath met hem in gesprek over het thema van Die schöne junge Frau, dat dit voorjaar bij Hanser Verlag verscheen. Jonge vrouw met oude man, blijkt niet alleen in deze novelle een belangrijk thema, maar in Wieringa’s hele oeuvre. De auteur en vertaalster Bettina Bach lazen voor en Wieringa signeerde na afloop boeken.

Wieringa en Albath in gesprek Tommy Wieringa en Maike Albath

Waar eerder dit jaar in Berlijn twee vertaalworkshops rond ‘moderne klassieke teksten’ waren georganiseerd, stonden in München het ZKV (Zeer Korte Verhaal) en de moderne literatuur centraal. Op donderdag bogen de acht deelnemende vertalers zich onder leiding van Hanni Ehlers en Peter Bergsma over twee ZKV’s, ‘Schade’ van Pol Hoste en ‘Details’ van A.L. Snijders. De deelnemers waren het erover eens dat het ZKV van Pol Hoste in feite als een prozagedicht moest worden beschouwd, waarin vrijelijk – en vaak nogal hermetisch – werd geassocieerd; sommige deelnemers spraken van een abstract schilderij. Het verhaal van A.L. Snijders was toegankelijker, al begreep niemand – ook de moedertaalspreker niet – wat er precies werd bedoeld met ‘de krimpende en zwellende muil van de scheiding’ waarin er ‘nog iets opmerkelijks gebeurde’.

Foto: Heike Baryga – op de rug gezien - en moderatoren Peter Bergsma en Hanni Ehlers Heike Baryga – op de rug gezien - en moderatoren Peter Bergsma en Hanni Ehlers

Op vrijdagmiddag vond een plenaire bijeenkomst plaats waarvoor ruim twintig Duitse redacteuren en uitgevers zich hadden aangemeld, en nog een flink aantal journalisten. Jan Konst sprak in 45 minuten over alle grote namen uit Vlaanderen en Nederland die nog nooit of langgeleden in het Duits zijn vertaald. Met humor, beknopte sheets en bijzondere citaten wekte hij de belangstelling voor Paul van Ostaijen, Menno ter Braak en vele andere auteurs. Tatjana Michaelis van Hanser Verlag – net terug van de London Book Fair - vertelde hoe belangrijk de samenwerking met de vertalers is bij het uitgeven van haar Nederlandse auteurs. Na de pauze stelden de fondsmedewerkers en de vertalers ieder één auteur voor in 5 minuten: Minke Douwesz, Gerard Reve, Alfred Kossmann, Rik Launspach, Tom Lanoye en Jonathan Robijn. Tot slot toonde Bas Pauw wat er momenteel al is gepland voor het Schwerpunkt op de Buchmesse 2016. Het culturele programma zal zich niet alleen op de boekenbeurs maar in het hele Duitse taalgebied afspelen. Vanzelfsprekend ook in München, de stad waar het culturele leven rijk is en talloze Duitse uitgevers hun domicilie hebben.

Marjolijn Storm prijst Kossmann aan Marjolijn Storm prijst Kossmann aan

Op zaterdag ging de workshop verder met twee fragmenten uit De consequenties van Niña Weijers, een in heldere, beeldende taal geschreven roman die op zichzelf nauwelijks begripsproblemen opleverde. Dat betekende overigens niet dat het vertalen ervan als eenvoudig werd ervaren, zo er al eenvoudige vertalingen bestaan: wat doe je bijvoorbeeld met het Nederlandse ‘cadans’, dat net als het Duitse ‘Kadenz’ een muzikale connotatie heeft maar bovendien, anders dan in het Duits, ook een ritmische, terwijl juist een combinatie van die twee connotaties door de auteur wordt beoogd? Wat doe je in het Duits met het hulpwerkwoord ‘kwamen’ in ‘bierblikjes en chipsverpakkingen die kwamen bovendrijven’? En met ‘opwaarts en opwaarts richting zon’? En met ‘Elfstedentocht’, een evenement dat niet iedere Duitse lezer bekend zal zijn?

Een woord van dank gaat uit naar Hanni Ehlers, die op het allerlaatste moment bereid was gevonden in te vallen voor de door ziekte verhinderde Helga van Beuningen. Dankzij haar inspirerende inzet en de al even enthousiaste deelnemersdiscussies kan – daar was iedereen het over eens – van een inspirerende workshop worden gesproken.

Tanja Graf van Diogenes Verlag in gesprek met Hanni Ehlers. Tanja Graf van Diogenes Verlag in gesprek met Hanni Ehlers.

De slotavond vond plaats bij de Consul-Generaal Peter Vermeij, die vertalers en fonds-medewerkers in zijn residentie ontving. De ambience was aanstekelijk, vooral ook omdat zijn vrouw en hij over boeken spraken en er zelfs een lijst met aanraders uit de wereldliteratuur rondging. Jan Brokken tussen Joseph Roth en Philip Roth: niet slecht.

Bij het ontbijt aten we de traditionele Weisswurst, in het Literaturhaus werden we verzorgd met mooie Duitse wijnen, lunches, kaas en appels en in de avonden trokken we door de stad naar steeds een andere plek om te kletsen, te drinken en te eten. De vertalers weten weer meer van onze taal, ook door de voorgelezen radiocolumn van Karel van het Reve die het Nederlands een gek taaltje noemt. Wij beseffen weer hoe fijn het samenwerken is met Duitse uitgevers en de professionals van het Literaturhaus.

Foto

Lees ook:

Foto: de lijst met internationale aanraders De lijst met internationale aanraders

Jan Konst, de highspeeddater van de Nederlandse literatuur in Duitsland.

Reintje Gianotten

Medewerker Duits taalgebied

buitenland

Reintje Gianotten richt zich op de afdeling buitenland primair op het Duitse taalgebied.

r.gianotten@letterenfonds.nl

lees meer