Boek

F. Springer

Quadriga, een eindspel

Een staalharde waarheid verwoord in fluweelzachte zinnen

De ondertitel van Quadriga, de laatste roman van F. Springer, brengt zijn lezers meteen een gevoelige slag toe. ‘Een eindspel’ verwijst namelijk niet alleen naar de ongekend spannende achtergrond waartegen zich het tragische verhaal van de reiskroniekenschrijver Robert Somers afspeelt: de laatste dagen van de DDR voor de val van De Muur in Berlijn in 1989. Maar ‘Een eindspel’ heeft ook een onmiskenbaar melancholieke bijklank als aankondiging van Springers laatste roman.

F. Springer, pseudoniem van Carel Jan Schneider, was schrijver en diplomaat. In de afgelopen decennia – hij debuteerde in 1962 met Bericht uit Hollandia – schreef hij een rijk en beknopt, even intelligent als ironisch oeuvre bij elkaar dat speelt op alle plekken waar Schneider gedurende zijn leven als diplomaat werkzaam was. Oost-Berlijn was tussen 1985 en 1989 zijn laatste post geweest als ambassadeur. Na de publicatie van Springers vorige boek, Kandy, werd reikhalzend uitgekeken naar ‘het Berlijn-boek’. Al vijftien jaar geleden was Springer ervoor gaan zitten, maar was hij erin vastgelopen. De werkelijkheid was nog te vers, hij had nog geen ingang gevonden om zijn verhaal te vertellen.

Met Quadriga in de hand – de titel verwijst naar het beeld van de Godin van de Overwinning met het vierspan paarden op de Brandenburger Tor – weten we dat het wachten niet vergeefs is geweest. De roman is een vintage Springer.

Wat maakt een boek van Springer tot een echte Springer? Om te beginnen de superieure sfeerbeschrijving van de plaatsen waar zijn verhalen zich afspelen. Springer slaagt erin je de geuren te laten opsnuiven, de kleuren voor ogen te toveren van een voorbije tijd of een verre plek. In Quadriga treft vooral het bizarre van het communistische Duitsland: de verbluffende en verwrongen dubbelhartigheid van de inwoners van de DDR, ‘Feind hört mit!’, en de oogkleppen van het regime van Honecker.

Voorts toont Springer zich immer een heerlijke, haast ‘ouderwetse’ verteller, in de traditie van Somerset Maugham en Scott Fitzgerald. Ook in Quadriga weet hij je met de liefdesgeschiedenis tussen Robert Somers en de onbeschrijflijk mooie Oost Duitse ambtenaar Monika Rittner tot op de laatste pagina toe in de greep te houden. Zal hij haar terugvinden? Dat is de vraag. In elk geval vallen al Somers’ herinneringen, als hij meer dan twintig jaar na dato terugkeert naar het ‘vrije’ Berlijn om Monika weer te vinden, op hun plaats.

Het verhaal van Quadriga leest aus einem Guss, maar dat wil niet zeggen dat het daarom diepgang mist. Integendeel. De tragiek van deze liefdesgeschiedenis weerspiegelt het menselijk tekort, de onmogelijkheid voor mensen uit verschillende werelden om elkaar werkelijk te begrijpen. Bovendien resoneren in het verhaal andere met hartenbloed geschreven verhalen mee, zoals dat van Ivan Boenin over zijn jeugdliefde ‘Lika’.

Bovenal toont Springer zich in Quadriga een buitengewoon scherpzinnig observator. Somers krabbelt niet voor niets aan zijn Memoires van een politieke waarnemer. Op zijn beurt wordt deze ‘zesderangs Tacitus’ door de schrijver goed in de gaten gehouden. Hoewel Springers toon licht en ironisch is, is tegelijk duidelijk dat hem nog niet het kleinste detail ontgaat. Dichtbij en veraf, betrokken maar op afstand, dat zijn de paradoxen waar het om draait. Ook in Quadiga verwoordt hij in fluwelen, weemoedige zinnen een staalharde waarheid.

F. Springer

F. Springer (1932-2011), een van de meest geliefde vertellers uit de Nederlandse letteren, was het pseudoniem van Carel Jan Schneider. Als diplomaat en bestuursambtenaar voor het Koninkrijk der Nederlanden zwierf Schneider over de wereld. Al zijn standplaatsen – Nieuw-Guinea, New York, Bangkok…

lees meer

Details

Quadriga, een eindspel (2010). Fictie, 186 pagina's.

Uitgeverij

Querido

Spui 10
NL - 1012 WZ Amsterdam
The Netherlands
Tel: +31 20 760 72 10

E-mail:
j.spooren@singeluitgeverijen.…
Website:
http://www.querido.nl

lees meer