Boek

Bart Koubaa

De leraar

Lerarenroman ontaardt in horror

De nieuwe roman De leraar van Bart Koubaa bestaat voor het grootste gedeelte uit het verhaal in de ik-vorm van een ouder wordende leraar Nederlands, bijgenaamd De Kraai, op een technische school. Zijn hoofdzakelijk allochtone leerlingen hebben geen interesse voor zijn vak en hij krijgt weinig van hen gedaan. Anders dan zijn openlijk verbitterde collega’s is hij lijdzaam geworden in zijn cynisme en stil verrechtst in zijn opvattingen. Ook het nieuws dat hij aan prostaatkanker lijdt, verwerkt hij gelaten. Sinds de dood van zijn moeder woont hij alleen. Zijn vader, een militair, is lang geleden weggegaan en heeft niets meer van zich laten horen. Voor hij leraar werd is De Kraai ook militair geweest, hij deed dienst als scherpschutter.

Tussendoor leest men in zijn relaas over de zorg voor één leerling in het bijzonder die hij zich aangetrokken heeft. En hij verwijst ook naar een ‘voorval’, waarvan hij pas veel later de details prijsgeeft: een paar leerlingen hebben hem overvallen en de broek afgestroopt, de scène is gefilmd, ze is onvoorzien op het schoolfeest getoond en op het internet gezet. Maar hij heeft er geen zaak van willen maken.

Geleidelijk aan wordt duidelijk dat De Kraai de ene leerling waarover hij zich bekommert gevangen houdt in zijn kelder, en dat het om een van de overvallers gaat. Na een incident met hem neemt De Kraai het vliegtuig naar de Verenigde Staten om er zijn opgespoorde vader te observeren en neer te schieten. Dan komt aan het licht, in de vorm van een rapport in het laatste hoofdstuk van het boek, dat De Kraai een seriemoordenaar is, schizofreen en manisch, die de versneden lichamen van zijn slachtoffers in diepvrieskisten heeft opgeslagen en aan kannibalisme doet. De rapporteur probeert een verklarend verband te leggen tussen deze gruwelijkheden en de relatie met zijn vader en zijn moeder.

Heel lang lijkt dit boek te gaan over een gedesillusioneerde leraar, een eenzame man die getekend is door een paar ingrijpende jeugdervaringen. Hij stelt geen hoge verwachtingen meer in het leven, maar koestert desondanks een aantal principes van goed burgerschap. Zich ongevoelig tonen tegenover de ellende in de wereld lijkt nodig om zich te vrijwaren van verlammende machteloosheid. Stemmige terugkerende motieven als de winterslaap, vogelverschrikkers en het belang van de taal zitten handig in zijn aansprekende verhaal verwerkt. Niets laat vermoeden dat deze Vlaamse lerarenroman, een boeiend psychologisch portret van een enkeling, alles in zich draagt om uit te draaien op een verbluffend horror-verhaal over een volkomen ontspoord individu. Dan ook krijgen alle losse motieven, suggesties en intrigerende uitlatingen een betekenis en een verband. Door de parallel met Albert Fish, een gelijkaardige kannibaal uit de jaren dertig, plaatst Koubaa in de finale onthulling alles in een ruimere psychologische context. De leraar zet de lezer een hele tijd op het verkeerde been, geeft hem dan een klap in het gezicht en laat hem verbijsterd achter.

Vertalingen

Bart Koubaa

Bart Koubaa (1968) is fotograaf en schrijver. Zijn debuut Vuur (2000), gesitueerd in het milieu van de zigeuners, werd bekroond met de Vlaamse debuutprijs en - in het kader van een promotiecampagne voor het lezen - op ruime schaal verspreid door het cultuurministerie van de Vlaamse Gemeenschap.…

lees meer

Details

De leraar (2009). Fictie, 283 pagina's.

Uitgeverij

Querido

Spui 10
NL - 1012 WZ Amsterdam
The Netherlands
Tel: +31 20 760 72 10

E-mail:
j.spooren@singeluitgeverijen.…
Website:
http://www.querido.nl

lees meer