Boek

Marente de Moor

De overtreder

Een bonte verzameling van Russen

In De overtreder beschrijft Marente de Moor met flair het wereldje van in de jaren ’90 in Amsterdam aangespoelde Oost-Europeanen. Een tableau van drinkebroers, brokkenpiloten en straatventers die met veel mooie verhalen en wodka de dag doorkomen. Onder die laag van fraaie anekdotes over bohemien levens worden begrippen als het bestaan van nationale identiteiten en de betekenis van grenzen ter discussie gesteld. Een Rus in Amsterdam is nog steeds een Rus. Grenzen bestaan zo eigenlijk niet.

Hoofdpersoon Vitali Kirillov was ooit korporaal bij de grenstroepen aan de Fins-Russische grens, totdat een van zijn soldaten deserteerde. De soldaat verdween razendsnel op zijn ski’s en keek honderd meter verder nog eens om. Vitali had niet geschoten, alleen voor de vorm op het skispoor. Dat betekende degradatie en het verder uitdienen van zijn diensttijd in een bar oord aan de grens met Noorwegen. Maar hij overleefde, terwijl het land wier grens hij bewaakte, de Sovjet Unie, niet meer bestaat.

Na zijn afzwaaien wordt hij achtervolgd door een droom over de soldaat met zijn dikke gewatteerde kont in de sneeuw. De naam van de soldaat is hij sinds de gebeurtenis vergeten.

Een jaar of tien later, in 1993, vertrekt hij naar het Westen met het voornemen de soldaat te zoeken. Zijn reisdoel is neef Ilja, die in Amsterdam woont. De cultuurshock begint met het niet goed lezen van borden waardoor hij in eerste instantie in Hoek van Holland terecht komt. Uiteindelijk bereikt hij Amsterdam en wordt hij een van de Amsterdamski, een bonte verzameling Russen die in Amsterdam leven. Volgens vriend Roman hebben ze allemaal het voornemen een nieuw leven te beginnen, maar ze komen niet los van Rusland, ze worden verteerd door heimwee naar de geur van ‘sprot en worst’. We maken kennis met een wonderlijke verzameling Oost-Europeanen: een drinkend blaasorkest dat in de onderdoorgang van het Rijksmuseum speelt, Leopold met zijn curieuze dieet van rauwe uien, olijfolie en citroensap, de zweverige Tjoma die in hippieheld Carlos Castaneda gelooft.

In dit milieu, dat De Moor zeer levendig weet te schilderen, heeft drank een hoofdrol. Drank is nodig, omdat een Rus anders hoogtevrees krijgt van de diepte van zijn ziel, zoals een van de Russen uitlegt.

Vitali verdient de kost met de verkoop van ingekleurde kopietjes van stadsgezichten die de sombere Roman maakt. Hij slaapt in een gekraakt slooppand waar op de bovenste verdieping twee pillenslikkende landgenoten ruzie maken. Dankzij een baantje als verhuizer komt hij in Nederlandse huizen en verbaast hij zich over de wonderlijke verzamelingen die moeten worden verhuisd.

De Moor weet goed het enorme verschil in levenshouding tussen Russen en Nederlanders voelbaar te maken. Vooral als Vitali een Nederlandse vriendin krijgt. Deze Jessie zit vol met het zo Nederlandse ‘gezellig leuke dingen doen’. Het woord ‘leuk’ blijft ongrijpbaar voor Vitali. Zijn eigenlijke zoektocht naar het lot van die soldaat raakt steeds meer op de achtergrond. Tot hij toch op de boot naar Sint Petersburg stapt. Aan boord herinnert hij zich ineens de naam en ontdekt Vitali hoe het de vluchteling hoogstwaarschijnlijk is vergaan.

Vertalingen

Marente de Moor

Marente de Moor (1972) voerde jarenlang een correspondentschap in Sint Petersburg. Daarover publiceerde zij in 1999 Peterburgse vertellingen. In 2007 maakte ze haar romandebuut met De overtreder, dat als Amsterdam und zurück ook in Duitsland een lovend onthaal kreeg. Haar tweede roman, De

lees meer

Details

De overtreder (2007). Fictie, 244 pagina's.

Uitgeverij

Querido

Spui 10
NL - 1012 WZ Amsterdam
The Netherlands
Tel: +31 20 760 72 10

E-mail:
j.spooren@singeluitgeverijen.…
Website:
http://www.querido.nl

lees meer