Boek

J. Bernlef

Buiten is het maandag

Een ode aan het geheugen

In Buiten is het maandag verkent Bernlef de krochten van het geheugen, en onderzoekt hij wat bestendigt en wat verdwijnt. De toon van de verteller is bespiegelend, filosofisch en berustend. Tegelijkertijd vertelt hij een spannend verhaal in een prikkelende dosering. Deze combinatie, van verstild inzicht en meeslepend verteltempo, pakt overrompelend uit. Het grote wonder van deze ernstige roman is zijn natuurlijke lichtvoetigheid.

Stijn Bekkering krijgt kort na elkaar twee heftige gevallen van verdwijning en verlies te verwerken. Eerst ontwaakt hij uit een coma, om te horen dat zijn vrouw hun auto-ongeluk niet heeft overleefd en reeds is begraven zelfs. Daarna is zijn zoon met de noorderzon vertrokken, met achterlating van vrouw en kind. Voor Bekkering aanleiding zijn leven opnieuw te bezien, de band met zijn vrouw en met zijn zoon te overdenken, en daarover te praten met de andere achtergeblevenen: zijn schoondochter en zijn kleinzoon.

In losse tekstblokken en kleine hoofdstukken, verspringend van nu naar toen, en van hier naar daar, wordt een portret van een huwelijk geschilderd. Van twee huwelijken eigenlijk, want langzaam komt Bekkering achter het geheime leven van zijn zoon. Waar hijzelf de ingesleten gewoontes en rituelen van het oude huwelijk koestert, heeft zijn in-brave zoon zich laten overvallen door een hartstochtelijke verliefdheid. ‘Het was passie, iets als een lawine; het sleurt je mee en als je bij je positieven komt begrijp je niet wat je overkomen is. Als je eraan terugdenkt is er eigenlijk niets. Alsof je in die tijd samenviel met je lichaam, alleen maar lichaam was,’ krijgt zijn vader achteraf uitgelegd.

Dat het leven zo’n banale wending kan nemen, ten koste van zoveel verdriet van anderen, wil er niet echt in bij Bekkering. Tegelijkertijd blijkt echter ook hij, zonder het zelf misschien te beseffen, ontvankelijk voor de verleiding in de voetsporen van zijn zoon in een heel nieuw leven te stappen, aan het andere eind van de wereld.

Met Buiten is het maandag schreef Bernlef een ode aan het geheugen. Zonder herinneringen kun je niet leven, vindt Bekkering. ‘Als iemand er niet meer is, zijn herinneringen het enige wat je hebt. Dan koester je die, je probeert ze voor uitsterven te behoeden.’ Het symbolische gegeven dat hij zijn geld verdient als opkoper van afgedankte inboedels en allerhande spullen die ooit door hun eigenaren werden gekoesterd, zet zijn verzet tegen de definitief verleden tijd in een mooi weemoedig licht. Dat wat bestendigt is uiteindelijk niet iemands kleding die een tweedehands bestaan tegemoet gaat, maar de herinnering aan de sproeten op de schouder van die persoon. Gekleurd door de spijt die sproeten nooit geteld te hebben.

Vertalingen

J. Bernlef

Bernlef (1937-2012) schreef een groot aantal gedichten, verhalen, romans en essays. Van zijn vele romans zijn Hersenschimmen (1984, verfilmd en in vele talen vertaald) en Publiek geheim (AKO Literatuurprijs, 1987) het bekendst. Hij ontving voor zijn grote oeuvre vele prijzen waaronder de P.C.…

lees meer

Details

Buiten is het maandag (2003). Fictie, 214 pagina's.
Oplage: 35.000

Uitgeverij

Querido

Spui 10
NL - 1012 WZ Amsterdam
The Netherlands
Tel: +31 20 760 72 10

E-mail:
j.spooren@singeluitgeverijen.…
Website:
http://www.querido.nl

lees meer