Boek

Jan van Aken

De valse dageraad

Een onvervalste schelmenroman, vol met gebeurtenissen, grappen, oeroude mythen, algebra, en verhalen in verhalen.

‘Ik ben ouder dan ik ooit had willen worden.’ Zo begint Hroswith van Wikala, wereldreiziger en geleerde, zijn verhaal in de vuistdikke historische roman De valse dageraad van Jan van Aken.

In het jaar 1056 krast de bijna honderdjarige Hroswith, vlak voor hij zal sterven, het perkament van een Bijbel om zijn verbluffende levensverhaal op te tekenen. Hij vertelt dat hij is geboren in een dorpje in de Lage Landen, als zoon van een Deense Koningsdochter en een beroemde zwaardsmid. Al jong bleek hij te beschikken over ongekende talenten: een fabelachtig geheugen en de kunst zich vreemde talen in een oogwenk eigen te maken.

Als Hroswith vanwege zijn duistere talenten uit zijn dorp wordt verdreven, betekent dat het begin van een lange vlucht door het Europa van de middeleeuwen. Hij smeedt zwaarden voor de Noormannen, wordt verkocht als slaaf en komt aan boord bij de Arabische koopman en aartsleugenaar Abu al-Fath al-Iskandari, die hem naar Damascus en Andalusië voert. Als hij na twintig jaar weer thuiskomt, wordt hij opgemerkt door de Rijksgroten, de paus en de keizer. Eenmaal aan het hof van de piepjonge keizer Otto III, die beurtelings resideert in Keulen en Rome, krijgt hij een opdracht een bibliotheek samen te stellen van wat er nog rest aan kennis en literatuur uit het verleden.

De valse dageraad is een onvervalste schelmenroman in een aanstekelijke, ironisch-archaïsche stijl. Het boek staat stampvol gebeurtenissen, anachronistische grappen, oeroude mythen, algebra, citaten in het Gotisch, Latijn en Arabisch en verhalen in verhalen. Jan van Aken heeft er niet tegenop gezien historische feiten over het hof van Keizer Otto te combineren met elementen die we eerder in fantasy-boeken zouden verwachten. De valse dageraad is – overigens net als Van Akens veel compactere debuutroman Het oog van de basilisk – zowel gevoed door de romans van Vestdijk en Couperus, als door de Asterix-strips en de sciencefiction van Jack Vance.

Als Jan van Aken al met één contemporaine schrijver zou moeten worden vergeleken, dan is het natuurlijk met Umberto Eco. In Baudolino laat Eco ook een schelm in de middeleeuwen opduiken – zij het twee eeuwen later, aan het hof van keizer Frederik Barbarossa –, en ook hij stopt zijn boeken, zoals bekend, bomvol verwijzingen en valkuilen. Van Aken is zich van de parallel met Eco bewust geweest, en voert zijn beroemde Italiaanse collega zelfs op als een ‘zwaarlijvige Langobard’ die de tweede Poëtica van Aristoteles – het boek dat in Eco’s Naam van de roos zo’n centrale rol speelt – uit een klooster steelt.

Passages als deze, vol humor en vaart, zijn typerend voor Jan van Aken. In De valse dageraad toont hij zich een rasverteller die in zijn grillige, rijke roman steeds een aanstekelijke lichtheid weet te behouden.

Vertalingen

Jan van Aken

Jan van Aken (b. 1961) publiceerde in Optima en Nieuw wereldtijdschrift maar had zijn werkelijke debuut met de historische roman Het oog van de Basilisk (2000). ‘Een elegant stilist, die zijn heldere zinnen en alinea’s met onderkoelde humor smeert’ vond het NRC Handelsblad. Later publiceerde…

lees meer

Details

De valse dageraad (2001). Fictie, 535 pagina's.
Oplage: 7.000

Sample translation available from the publisher

Uitgeverij

Bert Bakker

Herengracht 540
NL - 1017 CG Amsterdam
Netherlands
Tel: +31 20 624 18 34
Fax: +31 20 622 54 61

E-mail:
info@pbo.nl
Website:
http://www.pbo.nl

lees meer